Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 382/7 oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. M. na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) wniósł o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej skarżący stwierdził, że brak zastosowania wstrzymania aktu może wyrządzić skarżącemu i jego rodzinie znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Ponadto wyegzekwowanie nałożonej kary pieniężnej, stanowiącej znaczną kwotę wpłynie na pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącego i jego bliskich. Co więcej spowoduje niepowetowaną szkodę, bowiem może doprowadzić do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej jedyne źródło dochodów skarżącego oraz źródło utrzymania rodziny. Co prawda przedmiotem ewentualnej egzekucji jest świadczenie pieniężne, niemniej jednak mając na uwadze środki egzekucyjne stosowane przez organy egzekucyjne oraz realia dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych z bezpodstawnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, odwrócenie skutków egzekucji może w przyszłości okazać się niemożliwe, a także czasochłonne i kosztowne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej zawarty w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I GPS 1/07 (publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz.
77) w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 382/7 oddalił skargę Marka Marczaka na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 3 lutego 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sformułowany w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku może zostać dopuszczony do oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie istotny jest fakt, że skarżący już na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji wnioskował o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. Efektem złożonego wniosku było rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 382/17, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że już wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, na które nie wniesiono zażalenia powoduje, że w obrocie prawnym pozostało prawomocne postanowienie w zakresie ochrony tymczasowej o charakterze incydentalnym. Jednakże orzeczenie to nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Zauważyć należy, że w przywołanej uchwale (sentencji) składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczono możliwość rozpoznania wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej złożonego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. przed Sądem kasacyjnym. Jednakże w uzasadnieniu uchwały podniesiono, że "Przepisy art. 61 § 3 - 5 p.p.s.a. mogą być stosowane wprost w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, ponieważ nie prowadzą do modyfikacji tego postępowania, ani jego zakresu".
Powyższe dowodzi, że Naczelny Sąd Administracyjny może stosować tryb zmiany okoliczności określony w art. 61 § 4 p.p.s.a. w sytuacji gdy wcześniej zostało wydane prawomocne postanowienie odmawiające zastosowania ochrony tymczasowej w tej sprawie. Co więcej tryb zmiany okoliczności ma zastosowanie przez ten Sąd kiedy pierwotny wniosek o odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności został wydany przez NSA (zob. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2017 r., sygn.. akt I GSK 1308/16; z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 402/16; z dnia 17 października 2017 r., sygn.. akt II GSK 1892/17, z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I GSK 2270/15), a także Sąd pierwszej instancji (zob. postanowienia NSA z dnia 21 sierpnia 2017 r., sygn.. akt II FSK 1668/17, z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 2392/12, z dnia 9 września 2017 r., sygn. akt I FSK 853/17, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1906/16; z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1599/16). Wobec tego zastosowanie art. 61 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce nawet w sytuacji rozpoznania tej samej sprawy incydentalnej przez Sąd wyższej instancji.
W ramach postępowania, o którym mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a., "wnioskodawca zyskuje możliwość uzupełnienia pierwotnego wniosku o dowody pozwalające przyjąć, że w sprawie istotnie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności" (zob. Paweł Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postepowaniu sadowoadministracyjnym, 2013 r., str. 289). Zatem "zmianą okoliczności" jest ujawnienie dodatkowych uwarunkowań wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (zob. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn.. akt II SA/Rz 608/10).
Co ważne, przy zastosowaniu trybu zmiany okoliczności stosownie do art. 61 § 4 p.p.s.a. należy w pierwszej kolejności ustalić czy na pewno dany akt lub czynność jest wykonalny w znaczeniu materialnym. Należy przy tym zaznaczyć, że przesłanki mające uzasadnić wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności można rozważać dopiero po stwierdzeniu, że nadają się do wykonania, a więc dopuszczalne jest ich wstrzymanie (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., zob. Paweł Daniel, Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, 2013 r., str. 194).
Ponadto tryb zmiany okoliczności musi zachodzić co do tego samego zakresu wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Innymi słowy ponowny wniosek musi być objęty tym samym aktem lub czynnością.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z tożsamym wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej, co pierwotnie wniesiony, w którym to skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Niewątpliwie decyzja ta posiada przymiot wykonalności, a Sąd I instancji w postanowieniu o odmowie zastosowania ochrony tymczasowej dokonał oceny wniosku strony.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że w złożonym wniosku skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, dlatego brak było podstaw do udzielenia mu ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe na podstawie przepisu art. 61 § 4 p.p.s.a. należy ocenić czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą powstrzymania się od zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. Ustawodawca formułując przesłankę zmiany okoliczności nie precyzuje jej bliżej, jednak dokonując wykładni tej przesłanki bezspornie można stwierdzić, że nie każda zmiana każdych okoliczności będzie uzasadniała uwzględnienie wniosku, ale tylko zmiana takich okoliczności, które mają istotne znaczenie z punktu widzenia potrzeby objęcia ochroną tymczasową.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej powinien być wnikliwie uzasadniony. Konieczna jest więc spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Z ponownego wniosku złożonego przez skarżącego w skardze kasacyjnej nie wynikają jednakże żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek skarżącego jest właściwie tożsamy z pierwszym podczas gdy dla wykazania spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności nie jest wystarczającym sam wywód strony dotyczący okoliczności uzasadniających wstrzymanie, gdyż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Nie przedstawiono również jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby rzutować na ocenę sytuacji skarżącego. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a.
Warto również wskazać, że w sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
PM