Uzasadnienie
U A S A D N I E N I E
Postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt IV SAB/Po 4/13 (dalej postanowienie) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi Polskiego Klubu Ekologicznego – [...] na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w przedmiocie pozostawiania wniosku bez rozpoznania umorzył postępowanie i zasądził od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. na rzecz skarżącego Polskiego Klubu Ekologicznego – [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Polski Klub Ekologiczny – [...] (dalej skarżący) pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. z powodu pozostawienia bez rozpoznania jego wniosku z dnia 6 lipca 2012 r. o wszczęcie postępowania na podstawie art. 37 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t. Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.).
Pismem z dnia 25 marca 2013 r. skarżący cofnął niniejszą skargę.
Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., nr 270, zm. 1101 i 1529, dalej p.p.s.a.), skarżący może cofnąć skargę, a złożone przez niego oświadczenie jest dla sądu wiążące. Sąd jednak uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.
Sąd I instancji nie znalazł podstaw, by przyjąć, że cofnięcie skargi zmierza do obejścia prawa, ani że spowoduje utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.
W związku z powyższym na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowania, a o kosztach orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. (k. 4-7, 31, 33-35 akt IV SAB/Po 4/13).
Zażalenie na powyższe "postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie 2 postanowienia" wywiódł Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P., reprezentowany przez radcę prawnego A. G., wnosząc "o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości".
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że "nie wnosi na powyższe postanowienie skargi kasacyjnej, a przedmiotem zażalenia jest jedynie pkt 2 tegoż postanowienia". W ocenie skarżącego, Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 201 § 1 i art. 54 § 3 p.p.s.a., z których wynika, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania w przypadku gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy oraz stwierdzając czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji wskazanych w art. 54 § 3 p.p.s.a., a umorzenie nastąpiło w związku z wycofaniem skargi przez skarżącego, czyli na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Wskazując na powyższą argumentację wniósł o uchylenie postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania "zawarte w pkt 2 ww postanowienia" (k. 41-41v akt IV SAB/Po 4/13).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Mimo sprzeczności w tenorze zażalenia (akapit 1 i 2; k. 41 akt IV SAB/Po 4/13), w istocie w uzasadnieniu zażalenia skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyjaśnił, że przedmiotem zażalenia czyni jedynie punkt 2 (drugi) postanowienia i w takim zakresie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał ów środek odwoławczy.
Zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu jedynie w sytuacji gdy umorzenie to nastąpiło z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a. tj. organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (uzasadnienie uchwały 7 Sędziów NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63; postanowienie NSA z 06.4.2011, II FZ 84/11, Lex nr 783858).
W art. 201 p.p.s.a. uregulowano dwa dodatkowe wypadki, które poza uwzględnieniem skargi przez sąd (art. 200 p.p.s.a.) dają podstawę do zasądzenia na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów. Oba te wypadki dotyczą sytuacji, gdy wskutek skargi organ zmienił zaskarżony akt lub czynność (albo podjął działanie) bądź to w drodze samokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), bądź w efekcie skutecznie przeprowadzonej mediacji (art. 115-118 p.p.s.a.). Można więc zauważyć, że w obu tych sytuacjach skarga była zasadna (w całości - art. 54 § 3 p.p.s.a., albo w całości lub w części - art. 117 § 1 p.p.s.a.). Różnica w porównaniu z sytuacją uregulowaną w art. 200 p.p.s.a. polega na tym, że tę zasadność uznał nie sąd administracyjny w wyroku uwzględniającym skargę, lecz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi, weryfikując zaskarżone orzeczenie lub podejmując działanie (M. Niezgódka-Medek, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2011, uw. 1 do art. 201).
W kontrolowanej sprawi żadna z tych sytuacji nie miała miejsca – skarżący cofnął skargę po wezwaniu pismem sądowym z dnia 15 marca 2013 r. do wykazania w terminie 3 dni, że składał zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. – w terminie 3 dni, pod rygorem przyjęcia, że zażalenia nie składano (k. 26v, 29, 31, 32-34 41 akt IV SAB/Po 4/13). Z akt sądowych i załączonych akt administracyjnych wynika, że organ nie podjął działań w ramach autokontroli; nie prowadzono też mediacji, a skarżący nie wykazał, że składał zażalenie z art. 37 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1, nie zaś na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Organ winien być obciążony wyłącznie kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw. Takimi kosztami nie są koszty, których zwrot mogła strona uzyskać ze Skarbu Państwa na podstawie art. 232 p.p.s.a. (postanowienie WSA w Warszawie z 03.3.2010, I SAB/Wa 47/10, Lex nr 663191).
Sąd I instancji z urzędu winien zwrócić stronie cały uiszczony wpis od pisma cofniętego (art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.