Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 40/21, po rozpoznaniu skargi D. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy: 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do rozpatrzenia wniosku D. P. z dnia 30 września 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] września 2019 r., nr [...];
- 2. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu ww. wniosku;
- 3. stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
- 4. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej D. P. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), uwzględniając koszt uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie należne zawodowemu pełnomocnikowi, ustalone według stawek minimalnych (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), a także koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie: 597 zł.
D. P. złożyła zażalenie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 4 ww. wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że Sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt IV SAB/Po 237/19, oddalił skargę w całości, a po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1854/20, po raz drugi wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 40/21, uwzględnił skargę.
Zdaniem strony, zgodnie z utrwalonym i aprobowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie jak i doktrynie, jeżeli profesjonalny pełnomocnik reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwsze instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie.
Skarżąca stwierdziła, że zwrot kosztów postępowania winien obecnie wynosić: 1317 zł: 480 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przy pierwszym rozpoznawaniu sprawy przed Sądem I instancji; 480 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przed Sądem I instancji; 240 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym; 100 zł - tytułem zwrotu wpisu od skargi; 17 zł - tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a.
Wedle art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanym przypadku, zauważyć należy, że skarżąca była w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na bezczynność organu reprezentowana przez ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika procesowego - radcę prawnego, który podejmował na rzecz skarżącej określone czynności w tym postępowaniu, m.in. sporządził i wniósł skargę.
Zwrócenia uwagi wymaga, że Sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z dnia 27 maja 2020 r. oddalając skargę, a po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., po raz drugi wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r. uwzględniając skargę. Za każdym razem skarżącą reprezentował ten sam radca prawny. W tej sytuacji podstawę prawną zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej stanowią przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia radcowskiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym [patrz: punkt 28 komentarza do art. 205 p.p.s.a., pod redakcją Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, wyd. C.H.Beck, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Warszawa 2015, s. 769; oraz postanowienie NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I GZ 509/16, dostępne w CBOSA], gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Zatem stronie reprezentowanej przez radcę prawnego przysługuje zwrot kosztów postępowania za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
Jak wynika z powyższego, Sąd I instancji uwzględnił wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania tylko częściowo. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nie uwzględnia bowiem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika poniesionych w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie dwukrotnego postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesione zażalenie za zasadne i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, zawarte w punkcie 4 wyroku, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Odnosząc się do wniosku strony w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Kwestia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego będzie rozstrzygana przy orzekaniu przez Sąd I instancji o kosztach postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w literaturze przyjmuje się bowiem, że koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 615/11; z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 291/15). Oznacza to, że koszty te powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie, stosownie do art. 209 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 510).