Uzasadnienie
Referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Lu 381/16, ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu (pkt 1) i odmówił zwolnienia go od kosztów sądowych (pkt 2). W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie, chociażby w minimalnym stopniu, partycypować w kosztach postępowania.
Sąd, po rozpoznaniu sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia referendarza, postanowieniem z dnia 13 października 2016 r., sygn. I SA/Lu 381/16, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie uznając, że odpowiada ono prawu. Sąd zgodził się z oceną referendarza, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W dniu 6 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego uiścił wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł (k. 75 a.s.).
Wnioskiem z dnia 10 marca 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego wniosku, podobnie jak w pierwotnym wniosku, podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z emerytury w kwocie [...]zł netto. Nie posiada żadnego majątku, ani przedmiotów wartościowych. Dom w którym zamieszkuje jest własnością jego siostry za co nie uiszcza czynszu najmu, ponosząc jedynie koszty związane z jego eksploatacją (media, niezbędne remonty). Dodał, że spłaca również pożyczkę zaciągniętą na zakup pompy ciepła oraz, że część środków zabiera mu komornik sądowy w ramach prowadzonej egzekucji.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zgodnie z regulacją z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.).
Oczywistym zatem jest, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy ma charakter stricte wnioskowy.
Jest to o tyle istotne, gdyż jak wskazano na wstępie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. I SA/Lu 381/16, ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu i jednocześnie odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek sprzeciwu strony rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem sądu z dnia 13 października 2016 r.
W wykonaniu powyższego Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata M. K.. Oznacza to, że skarżący ma już pełnomocnika z urzędu i w tych okolicznościach kolejny wniosek o ustanowienie adwokata należało uznać za zbędny. Zgodnie zaś z art. 249a P.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie ww. przepisu, orzeczono jak w pkt 1 postanowienia.
Natomiast co do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że był on również przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2016 r.
Postanowienie to mimo, iż rozstrzyga wniosek co do istoty jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, co oznacza, że znajduje do niego zastosowanie art. 165 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższym (kolejny) wniosek strony o przyznanie prawa pomocy może uzyskać bieg procesowy jedynie jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy, w trybie przywołanego przepisu.
Co przy tym wymaga podkreślenie, złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Jak bowiem stanowi art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365).
W takim przypadku rolą Sądu (referendarza sądowego) jest bowiem zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). Bez zmiany okoliczności sprawy nie można bowiem uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że strona skarżąca w złożonym powtórnie wniosku nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2016 r
Już same oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego w marcu 2017 r. są dokładnie takie same, jak oświadczenia złożone na druku formularza PPF złożonego w lipcu 2016 r.
Konstatacja ta wskazuje na to, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa zmianie, co więcej – nie uległa pogorszeniu. W tej sytuacji brak jest podstaw do tego, aby zmieniać prawomocne postanowienie z dnia 25 sierpnia 2016 r. w zakresie kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w pkt 2 postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art 165 i art. 167a P.p.s.a.