Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W., reprezentowanej przez radcę prawnego R. C., od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], którą stanowi działka gruntu nr ewidencyjny [...] na działki: nr [...] oraz nr [...] wykazane na mapie sytuacyjnej nieruchomości KW [...] z projektem podziału do rewindykacji i w sporządzonym do tej mapy wykazie zmian danych ewidencyjnych dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...], przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia [...] grudnia 2009 r. za nr ewidencyjnym [...], stanowiącymi załącznik do tej decyzji, pod warunkiem zapewnienia projektowanej do wydzielenia w obrębie [...] działce nr [...] dostępu do drogi publicznej w przypadku zbycia projektowanych do wydzielenia działek, przez ustanowienie odpowiednich służebności gruntowych – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja zapadła w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Działając na wniosek Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, Prezydent W., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zatwierdził podział w/w nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Nieruchomość tę stanowi działka gruntu nr ewidencyjny [...], położona przy ul [...]. Pozostaje we władaniu Oddziału [...], jest położona przy ul. [...], której układ przestrzenny decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. został wpisany do rejestru zabytków pod nr [...].
Organ wskazał, że celem podziału przedmiotowej nieruchomości jest wydzielenie części gruntów dawnej nieruchomości hip. [...] dla realizacji roszczeń wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na na obszarze m. st. Warszawy.
Zgodnie z dołączoną do decyzji Prezydenta W. mapą z projektem podziału nieruchomości, jest to projektowana do wydzielenia działka gruntu nr [...]. Prezydent wskazał przy tym, że na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości w tym celu może nastąpić niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wyjaśnił, że stosownie do art. 96 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, [...] Konserwator Zabytków, decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. zezwolił na podział tej nieruchomości.
Od w/w decyzji, odwołanie złożyła W., reprezentowana przez radcę prawnego R. C..
Strona odwołująca się wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w W. Na poparcie żądania strona podniosła następujące zarzuty:
- - naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie.
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego pominięcie.
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 19 kpa, poprzez jego pominięcie.
- - naruszenia przepisów postępowania, to jest przepisu artykułu 156 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ przytoczył treść art. 93 ust 1, art. 95 pkt 4 oraz art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) i wskazał, że w przedmiotowej sprawie podział, opisanej w sentencji zaskarżonej decyzji nieruchomości, miał na celu realizację roszczeń do części nieruchomości, a wydanie decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2011r. zostało poprzedzone uzyskaniem decyzji [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2010 r. o zezwoleniu na podział tej nieruchomości. Wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. [...] Konserwator Zabytków działał z upoważnienia Prezydenta W. i na podstawie porozumienia z dnia [...] czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia m. W. prowadzenia niektórych spraw z zakresu Wojewody [...], realizowanych przez [...] Konserwatora Zabytków [...].
W ocenie Kolegium, decyzja wydana przez Prezydenta m. W. odpowiada przepisom ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie poprzedzające jej wydanie.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu W., Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie.
W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów o właściwości.
Zgodnie z przywołanym w odwołaniu W. przepisem art. 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w zakresie gospodarowania nieruchomościami, w stosunku do których Skarb Państwa powierzył W. wykonywanie w jego imieniu i na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych, Prezesowi Agencji przysługują uprawnienia wojewody, natomiast dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji przysługują uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczania nieruchomości.
Co prawda zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów ustawy, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Zdaniem Kolegium przepis art. 14 ust. 2a ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, będący przepisem szczególnym, nadaje dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji szczególne uprawnienia - uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.
Niemniej Kolegium wskazało, że zasady, sposoby i formy gospodarowania nieruchomościami określone są w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami,- zatytułowanym: "Gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu: Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego".
Zgodnie z treścią tego działu sposobami i formami gospodarowania nieruchomościami są: sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste (rozdział 3 i 4 Działu II), oddawanie nieruchomości w trwały zarząd (rozdział 5 Działu II), przekazanie nieruchomości na cele szczególne (rozdział 6 Działu II), ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych (rozdział 7 Działu II), ustalanie cen, opłat i rozliczenia na nieruchomości (rozdział 8 Działu II).
Z powyższego wynika, że wykonywanie przez Agencję w imieniu Skarbu Państwa prawa własności i innych praw rzeczowych na podstawie art. 14 ust. 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest ograniczone do katalogu form i sposobów gospodarowania nieruchomościami określonych w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Ponadto organ zauważył że, kompetencje do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, posiada wójt, burmistrz albo prezydenta miasta (a więc organ samorządowy).
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] stycznia 2013 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. reprezentowana przez radcę prawnego R. C. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- 1. Naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie,
- 2. Naruszenie przepisu art. 97 ust.1, ust 3 pkt. 4 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich pominięcie;
- 3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest przepisu artykułu 14 ust. 2a ustawy o zagospodarowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego pominięcie,
- 4. Naruszenie przepisu art. 93 ust. 3 b ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez takie poprowadzenie podziału, że część budynku a mianowicie schody do bocznego wejścia od ulicy [...] znajdą się na sąsiedniej nieruchomości. Tak więc podział budynku nie nastąpi według pionowych płaszczyzn stanowiących ściany przeciwpożarowe.
- 5. Naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest artykułu 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie,
Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że nieruchomość położona w W. jest własnością Skarbu Państwa, ale pozostaje w zarządzie W., która w imieniu Skarbu Państwa zarządza tą nieruchomością.
Zgodnie z przepisem artykułu 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, Skarb Państwa powierzył Agencji wykonywanie w jego imieniu i na jego rzecz prawa własności i innych praw rzeczowych w stosunku do tej nieruchomości.
Nieruchomość ta nie pozostaje zatem w zasobach Skarbu Państwa zarządzanym przez Prezydenta W. jako starosty ale w zasobie Dyrektora Oddziału [...].
W skardze podniesiono, że w zakresie gospodarowania tak powierzoną nieruchomością, uprawnienia wojewody przysługują Prezesowi Agencji; natomiast uprawnia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczenia nieruchomości - dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji.
Zgodnie z przepisem art. 97 uta.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości dokonuje wójt, burmistrz lub prezydent z urzędu lub na wniosek. Nie powinno być zatem sporne, że Skarb Państwa - Dyrektor Oddziału Regionalnego W. nie złożył wniosku o podział przedmiotowej nieruchomości.
Z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko jej właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty.
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa reprezentowany przez zarządcę nieruchomości (WAM) z wnioskiem o podział nie wystąpił.
Tak więc o ile Prezydent W. prowadzi postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, to jest ono nieważne z mocy prawa i nie może wywoływać jakichkolwiek skutków prawnych.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła Prezydentowi W. a tym samym i decyzji SKO w W. pominięcie przepisu art. 97 ust. 5 ugn. Zgodnie z tym przepisem można dokonać podziału nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa z urzędu, lecz po zasięgnięciu opinii odpowiedniego starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w rozumieniu ugn., której brak jest w aktach sprawy.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że proponowany podział przedmiotowej działki po linii ścian zewnętrznych uniemożliwia prawidłową eksploatację budynku, gdyż odcina od budynku schody bocznego wejścia od ulicy [...] a ponadto uniemożliwia dokonanie remontu elewacji budynku, rynien i innych elementów bez zajęcia nieruchomości sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga podlega uwzględnieniu.
Zaskarżoną do sądu decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2011 r., zatwierdzającą podział nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], dokonany na wniosek Prezydenta Miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w celu prawidłowego rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, że poza sporem jest, że W. jest podmiotem władającym spornym gruntem, który stanowi własność Skarbu Państwa.
Kolegium podzieliło pogląd tutejszego sądu wyrażony w wyroku z dnia 21 lutego 2013r. sygn. I SA/Wa 1802/12, że w sytuacji, gdy grunt stanowi własność Skarbu Państwa i zostanie powierzony W. w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), ogólna reguła odnosząca się do właściwości organów w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa wynikająca z art. 4 pkt 9 i 9b1 oraz art. 11 ust. 1 i art. 9a u.g.n. zostaje zmodyfikowana przez przepisy szczególne, zawarte w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Wobec powyższego organ zaakceptował, że zgodnie z art. 14 ust. 2 i 2a tej ustawy Agencja gospodaruje nieruchomościami, o których mowa w ust. 1 art. 14, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z wyjątkiem przepisów dotyczących wywłaszczania nieruchomości, oraz z uwzględnieniem zmian wynikających z niniejszej ustawy. Przy czym w zakresie gospodarowania nieruchomościami, o których mowa w ust. 1, przysługują:
- 1) Prezesowi Agencji – uprawnienia wojewody;
- 2) dyrektorom oddziałów regionalnych Agencji – uprawnienia starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z wyjątkiem uprawnień dotyczących wywłaszczania nieruchomości".
Jednocześnie jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że zasady i formy gospodarowania nieruchomościami określone są enumeratywnie w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarowaniu nieruchomościami. Wskazane tam czynności prawne wymieniają sprzedaż nieruchomości, oddanie jej w użytkowanie wieczyste, w trwały zarząd, przekazanie jej na cele szczególne a także ustalenie sposobów i terminów jej zagospodarowania jak również ustalenie cen, opłat i rozliczenia. Wykaz ten nie obejmuje jednakże czynności związanych z podziałem nieruchomości.
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej obecnie sprawy, wypowiedziany wyżej pogląd, sąd w składzie orzekającym, w całości podziela akceptując, że kompetencje do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości zgodnie z treścią art. 96 ust.1 cytowanej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami ma na zasadach ogólnych organ samorządowy tj. wójt, burmistrz lub (jak w tym przypadku) prezydent miasta.
Pogląd ten znajduje, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, pełne uzasadnienie w literalnej treści wskazanych przez Kolegium przepisów, zawartych w Dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarowaniu nieruchomościami.
Powyższe nie zmienia jednak faktu, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób wadliwy.
Podkreślić bowiem wypada, że stosownie do treści art. 97 ust.1 ugn, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Powyższe oznacza co do zasady, że ze stosownym wnioskiem może wystąpić przede wszystkim właściciel nieruchomości. Każdy inny podmiot może domagać się podziału nieruchomości, jeśli wykaże istnienie po swojej stronie interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o podział, w rozumieniu art.28 k.p.a., a więc konkretnej normy prawnej, która w sposób bezpośredni wskaże ten interes.
W kontekście rozważań poczynionych powyżej wskazać należy, że W. wskutek objęcia we władanie składników mienia skarbowego na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu, wstąpiła w prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do Skarbu Państwa i osób trzecich. W zakres gospodarowania nieruchomościami, o jakim mowa w art. 14 ust. 2 i 2a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wchodzi również ustanawianie użytkowania wieczystego, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu.
Właściwość organów W. w tym zakresie oparta jest na prawie własności Skarbu Państwa, którego wykonywanie zostało jej powierzone. Na takiej samej zasadzie, opartej na prawie własności gruntu, swoją właściwość jako organ uprawniony do rozpatrywania wniosków dekretowych, zarówno co do gruntu "skarbowego" jak i komunalnego, posiada Prezydent W. (z uwagi na art. 4 pkt 9 i 9b1 u.g.n.).
Organy te w ramach prowadzonych przez siebie postępowań uprawnione są podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ich zakończenia w ramach obowiązujących przepisów prawa.
W tym także zawiera się ich uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie geodezyjnego podziału nieruchomości, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, jeśli podział ten jest niezbędny dla potrzeb wydania decyzji w sprawie.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że brak było uzasadnionych podstaw do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] przez Prezydenta miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Podkreślić bowiem należy, że organ ten nie jest właściwy do rozpoznania wniosku dekretowego w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, a co za tym idzie nie posiada interesu prawnego w złożeniu wniosku o podział nieruchomości.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej, brak było zatem uzasadnionych podstaw do wydania decyzji podziałowej w oparciu o treść art. 97 ust.4 ugn. z którego wynika, że w przypadku podziału dokonywanego dla potrzeb zrealizowania roszczeń do części nieruchomości (art.95.ust 4) podziału można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, albo zarządu powiatu lub zarządu województwa. Przepis ten, zdaniem Sądu, nie ma zastosowania w sytuacji gdy podział nieruchomości następuje w konsekwencji realizacji roszczenia dekretowego, do którego rozpoznania kompetentny jest organ W. Podkreślenia wymaga, że to ten organ rozpoznając wniosek dawnych właścicieli nieruchomości władny jest dokonać oceny istnienia lub nieistnienia potrzeby dokonania jej ewentualnego podziału, a co za tym idzie zgłoszenia stosownego wniosku w tym przedmiocie.
Powyższa ocena prowadzi do wniosku, że organ II instancji bezzasadnie uznał za wydaną w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] listopada 2011r., skoro decyzja ta zapadła z naruszeniem treści art. 97 ust.1 i 4 ugn. oraz art. 14 ust 2a o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Wbrew stanowisku Kolegium, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dokumentuje, że decyzja organu I instancji nie zapadła z urzędu lecz na wniosek Prezydenta miasta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.
Ze wskazanych przyczyn pozostałe zarzuty skargi pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 i 3 wyroku Sąd oparł odpowiednio na przepisie art. 152 oraz 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi