Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło pismo adwokat K. S. z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sprawie ze skargi A.K.-G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego. Skarga została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2018 r. z uwagi na niezachowanie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik z urzędu przekazał oświadczenie skarżącej, że nie znajduje podstaw do usprawiedliwienia uchybienia terminu do wniesienia skargi i nie wnosi o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi oddalił wniosek pełnomocnika we wskazanym wyżej zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie starszy referendarz sądowy stwierdził, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej. W tym kontekście zauważył, że biorąc pod uwagę zakres czynności podjętych przez pełnomocnika, nie sposób uznać, by udzielił on skarżącej rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Tymczasem pełnomocnik ograniczył się do wystosowania pisma przekazującego oświadczenie skarżącej, że nie domaga się przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a następnie wniósł o przyznanie kosztów niepłaconej pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy, w ocenie starszego referendarza sądowego, brak było podstaw do przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego, wnosząc o jego zmianę w całości i uwzględnienie wniosku. Uzasadniając sprzeciw pełnomocnik skarżącej wskazała, że w ramach udzielonej pomocy prawnej dokonała analizy podstaw merytorycznych sprawy w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego, a także analizy ewentualnego usprawiedliwienia uchybienia terminowi do wniesienia skargi i przesłanek do przywrócenia terminu celem dokonania owej czynności. Pełnomocnik skarżącej podniosła także, że po analizie merytorycznej sprawy niezbędne było spotkanie z klientką celem omówienia braku zasadności i podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a także sporządzenia pisma skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu [tak: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 – komentarz do art. 260 p.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis].
W rozpoznawanej sprawie podstawę dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika stanowi art. 250 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przywołany powyżej przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej.
Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl.). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania.
W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek adwokata o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy udział wyznaczonego z urzędu pełnomocnika ograniczył się do złożenia pisma przekazującego oświadczenie skarżącej, że nie domaga się przywrócenia terminu do wniesienia skargi, a następnie wniesienia o przyznanie kosztów niepłaconej pomocy prawnej.
Z tych względów Sąd uznał, że wnioskodawca, działając jako wyznaczony w sprawie pełnomocnik, nie podjął czynności, które można zakwalifikować jako rzeczywiste udzielenie skarżącej pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
A.B.