Uzasadnienie
J. P. w związku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) z kolejnym wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w pełnej ich wysokości oraz o ustanowienie radcy prawnego. Jego sprawa została zakończona na mocy wyroku WSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 854/12 o oddaleniu skargi. Natomiast na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2013 r. o sygn. akt II SA/Rz 854/12, skarżący korzysta w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy. Strona została zwolniona od połowy kosztów sądowych oraz ustanowiono na Jego rzecz radcę prawnego. Dziekan ORRP wyznaczył dla strony radcę prawnego w osobie A. C. Stwierdzono, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie referendarza WSA w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. II SA/Rz 854/12, w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy z mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. z 2012 r., Nr 270; zwana dalej p.p.s.a./, wywołuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Wiąże ono podmioty postępowania sądowoadministracyjnego w tym prowadzący to postępowanie Sąd.
Postanowienia dotyczące prawa pomocy nie są orzeczeniami kończącymi postępowanie przed sądem. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzeczenia w tym przedmiocie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż byłby prawomocne. Ponieważ wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem, to ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy art. 165 p.p.s.a., a więc ustalić czy po wydaniu przez referendarza sądowego wspomnianego postanowienia nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca rozszerzenie przyznanego prawa pomocy. Taki sposób procedowania, w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o prawo pomocy, nakreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 października 2005 r. o sygn. akt II OZ 877/05 – niepublikowane/. Zawarta w tym postanowieniu teza nawiązuje do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1969 r. I PZ 35/69 – niepublikowane.
Według treści art. 165 p.p.s.a. zmiana i uchylenie postanowienia może nastąpić wyłącznie wskutek zmiany okoliczności stanowiących podstawę oceny sądu przy podejmowaniu pierwotnego orzeczenia. Zmiana okoliczności sprawy stanowi jedyną, ale bardzo istotną barierę w modyfikowaniu prawomocnych przecież postanowień sądu administracyjnego. Bez tego warunku uznanie przez ustawodawcę postanowień niekończących postępowania w sprawie za prawomocne nie miałoby właściwie żadnego znaczenia dla prawa. Orzeczenia te mogłyby być zmieniane i uchylane w każdej sytuacji pomimo istnienia tych samym okoliczności prawnych i faktycznych, jakie istniały przy ich wydaniu.
Postanowienie referendarz sądowego WSA w Rzeszowie z 22 lutego 2013 r. zniosło wobec wnioskodawcy koszty sądowe w połowie pełnej ich wysokości. Równocześnie ustanowiono na jego rzecz radcę prawnego. Oznacza to, że J. P. na obecnym etapie postępowania jest obowiązany do pokrycia 50 zł wpisu sądowego z tytułu opłaty kancelaryjnej. Ponadto z chwilą wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący powinien uiścić także 50 zł wpisu sądowego z tytułu złożenia tego środka odwoławczego. Są to najbardziej realne koszty sądowe, jakie wiążą się z zakończeniem niniejszego postępowania. W rozpoznawanej sprawie, zmiana orzeczenia zgodnie ze zgłoszonym żądaniem powinna polegać na poszerzeniu przyznanego prawa pomocy poprzez zwolnienie od całości kosztów sądowych.
Porównanie znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF, pozwala z przekonaniem uznać, że sytuacja majątkowa i osobista strony skarżącej nie uległa zdecydowanemu pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w uprzednio złożonym wniosku PPF. Strona uzyskuje dochody na tym samym poziomie jak w stanie prawomocnie rozpoznanym, a ponadto posiada te same składniki mienia ruchomego i nieruchomego. Zdecydowanemu zwiększeniu nie uległy także wydatki ponoszone na utrzymanie określane jako niezbędne dla zachowania minimum egzystencji.
Przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od całości kosztów sądowych, byłoby uzasadnione gdyby skarżący wykazał, że pomiędzy stanem prawomocnie rozpoznanym a aktualnym nastąpiła zmiana pozwalająca zastosować prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Tej zmiany nie wykazano albowiem w dalszym ciągu skarżący osiąga stałe dochody, posiada wraz z żoną pewne miejsce zamieszkania, a także dysponuje nieruchomością rolną w H. Prawo pomocy w zakresie całkowitym znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej. Tak trudnych okoliczności życia nie można stwierdzić u wnoszącego o prawo pomocy, który oświadczył że korzysta z kredytu bankowego. Fakt przyznania przez instytucje bakową kredytu, świadczy o tym że wnoszący dobrze ocenia swe możliwości finansowe. Dlatego nie można przerzucać wszystkich ciężarów finansowych wszczętego przez J. P. postępowania sądowego na budżet państwa.
Jego sytuacja majątkowa uniemożliwia stwierdzenie, że osoba ta nie posiada jakichkolwiek środków na dalsze kontynuowanie postępowania sądowego. Innymi słowy, pokrycie kosztów sądowych w podanej wyżej wysokości nie nadwyręży Jego zdolności do zaspokajania potrzeb podstawowych dwuosobowego gospodarstwa domowego.
Z przedstawionych powodów orzeczono o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia referendarz sądowego na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7, § 3 p.p.s.a.