Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącym rozbiórkę domku holenderskiego o wymiarach 3,68 x 10,70 z zadaszeniem oraz zbiornika bezodpływowego wybudowanych na działce nr [...] bez pozwolenia na budowę.
Skargi na tę decyzję wnieśli współwłaściciele działki nr [...] będący jednocześnie inwestorami, tj. M.M., J.M. i K.L.
K.L. zawarł w skardze wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, uzasadniając to trudną sytuacją materialną. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wyjaśnił, że sprawa ma charakter zawiły, a jego trudna sytuacja finansowa nie pozwala na zatrudnienie pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca oświadczył, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...]ha, a także samochód osobowy marki [...]r. i [...] zł oszczędności. Podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, choć pozostaje w stosunku zlecenia.
Wezwaniem z dnia 3 listopada 2014 r. (doręczonym w dniu 24 listopada 2014 r.) K.L. został zobowiązany do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej i dochodów, tj:
- - kopii umowy zlecenia,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i samochodu, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii zeznania podatkowego za 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył kopię umowy zlecenia zawartej dnia 1 września 2012 r. w której zobowiązał się do świadczenia usług polegających na wykonywaniu czynności w zakresie pośrednictwa obrotu nieruchomościami. Z umowy wynika, że szczegółowe zasady ustalania jego prowizyjnego wynagrodzenia zostały określone w załączniku do umowy, którego skarżący nie przedłożył. Wnioskodawca poinformował, że nie uzyskał dochodów w 2013 r., dlatego nie składał zeznania podatkowego za 2013 r. Przedłożył kilka potwierdzeń wykonania operacji przelewu z jego rachunku bankowego prowadzonego przez Bank oraz kilka potwierdzeń wykonania operacji kartą. Wnioskodawca zwrócił się o wydłużenie, o około dwa tygodnie, terminu na przedłożenie wyciągów z jego rachunków bankowych, z uwagi na okres oczekiwania na przygotowanie ich przez banki.
Do dnia rozpoznania wniosku skarżący nie przedłożył wyciągów ani wykazów z żadnego z posiadanych rachunków bankowych.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy.
Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Z wniosku wynika, że skarżący K.L. posiada własne mieszkanie o pow. [...]m2, nieruchomość rolną, samochód i [...] zł oszczędności, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ale nie uzyskuje dochodów. Jednocześnie skarżący nie podał, by miał jakiekolwiek zadłużenie czy problemy z regulowaniem bieżących należności. Z przedłożonych dokumentów wynika, że miesięcznie skarżący płaci [...] zł czynszu za mieszkanie oraz ok. [...] zł za energię elektryczną. Ponadto, około [...] zł miesięcznie wydaje na paliwo.
Oceniając złożony wniosek i przedłożone dowody należało stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie całkowitych czy częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Przede wszystkim wnioskodawca, mimo wezwania, nie przedłożył dokumentów źródłowych pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Nie przedłożył wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, ani zaświadczenia z urzędu skarbowego, że w 2013 r. nie uzyskał dochodu, co pozwoliłoby na pełniejszą ocenę jego sytuacji majątkowej.
Skarżący posiada własne, stosunkowo duże mieszkanie, nieruchomość rolną i samochód, których koszty utrzymania ponosi. Ma też realną możliwość uzyskiwania dochodów. Mimo deklarowanego braku dochodu nie wykazał, by był osobą znajdującą się w kłopotach finansowych. Ponadto, z akt sądowych i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący posługuje się czterema różnymi adresami zamieszkania w [...], co może świadczyć o tym, że posiada także inne nieruchomości.
Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by skarżący znajdował się w sytuacji majątkowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrotu poniesionych kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego, o ile zdecyduje się skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć Sądowi najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.