Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 17 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 208/22

Uzasadnienie

K.M.B. złożyła skargę na bezczynność Wójta Gminy Świnice Warckie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta została oparta o następujący stan faktyczny.

Wnioskiem z dnia 26 października 2022 roku K.M.B. zwróciła się do Urzędu Gminy Świnice Warckie o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji dotyczących organizacji w latach 2015 – 2022 w tejże jednostce:

1. – zarządzania optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej;
2. – zarządzania alternatywnymi rodzajami pozyskania energii z podziałem na źródło;
3. – zarządzania magazynowaniem wytworzonej energii własnej;
4. – zarządzania inteligentnymi systemami dedykowanymi do zarządzania energią;
5. – stosowanych sposobach ograniczania zużycia energii elektrycznej;
6. – sposobach ograniczania emisji ze stosowania paliw, które służą wytworzeniu energii cieplej;
7. – sposobach ograniczania emisji ze stosowania paliw, które są wykorzystywane w transporcie;
8. – dokumentów zawierających informacje o bilansie energetycznym punktów użyteczności publicznych;
9. – dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych na dostawy energii elektrycznej;
10. – dokumentów zawierających informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w puntach użyteczności publicznej;
11. – dokumentów zawierających informacje o znaczeniu i zakresie, który jest w istocie jednoznaczny z powyższymi punktami.

Skarżąca wniosła jednocześnie o udostępnienie powyższych informacji poprzez przesłanie ich pocztą elektroniczną na podany adres. Swój wniosek skarżąca skierowała do Urzędu Gminy Świnice Warckie za pośrednictwem wiadomości e-mail. Z załączonego przez skarżącą do akt sprawy wydruku z systemu komputerowego wynika, iż wiadomość została utworzona w dniu 27 października 2022 r. o godzinie 21.58 i dostarczona po 10 sekundach.

W dniu 18 listopada 2022 r. do Urzędu Gminy Świnice Warckie wpłynęła sporządzona przez pełnomocnika adw. D.B. skarga K.M.B. na bezczynność Wójta Gminy Świnice Warckie. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:

1. 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek o udostępnienie informacji publicznej;
2. 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (powoływanej dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku:

1/ decyzji odmownej oraz 2/ powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego, ustalenie charakteru bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącego oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.

W motywach skargi wskazano, iż termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Ponadto podmiot nie skorzystał z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Organ nie zawiadomił również wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej.

Dlatego też należy stwierdzić, że okoliczności te nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi, w ocenie skarżącej, jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu. Ponadto w niniejszej sprawie informacje publiczne rozpatrywane są w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zatem nie ma zastosowania instytucja ponaglenia.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, iż nie mógł udzielić odpowiedzi na wniosek o informację publiczną wysłany przez skarżącą, ponieważ nie otrzymał takiego wniosku. Wójt podkreślił przy tym, iż zdaje sobie sprawę, że do niego należy zapewnienie sprawnego działania urzędu, w tym odpowiednich środków technicznych, tym bardziej, że wnioski o informację publiczną mogą być składane praktycznie w sposób dowolny, niesformalizowany. Po otrzymaniu skargi na bezczynność organ podjął wszelkie czynności w celu ustalenia czy e-mail od skarżącej wpłynął do Urzędu Gminy Świnice Warckie. Sprawdzono wszystkie skrzynki poczty elektronicznej i rejestry wpływającej korespondencji. Ponieważ administratorem serwera, na którym znajduje się skrzynka pocztowa o adresie "[email protected]" jest podmiot zewnętrzny, wystąpiono z zapytaniem czy w logach serwera pocztowego w dniach 27 i 28 października jest zapis o wpłynięciu takiej informacji.

Otrzymano odpowiedź od administratora, że w logach serwera pocztowego z dni 27 i 28 października 2022 r. nie ma informacji potwierdzających otrzymanie przez serwer pocztowy maila, który miałby być wysłany z adresu mailowego "[...]@gmail.com" na adres mailowy "[email protected]". Organ podkreślił przy tym, iż w dniu 2 grudnia 2022 roku przesłał skarżącej odpowiedź, udostępniając żądane przez nią informacje.

Z wydruku wiadomości e-mail z dnia 2 grudnia 2022 roku, wysłanej skarżącej przez organ, wynika, iż na pytania dotyczące zarządzania optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej, zarządzania alternatywnymi rodzajami pozyskania energii z podziałem na źródło, zarządzania magazynowaniem wytworzonej energii własnej, zarządzania inteligentnymi systemami dedykowanymi do zarządzania energią organ odpowiedział, iż w Urzędzie Gminy Świnice Warckie we wnioskowanych latach nie było wdrożonego systemu zarządzania energią. Odnośnie pytania dotyczące stosowanych sposobów ograniczania zużycia energii własnej, organ udzielił informacji, iż celem ograniczenia zużycia energii własnej urząd gminy:

1. a) zoptymalizował umowy ze sprzedawcami energii elektrycznej;
2. b) stosuje dobór urządzeń zmniejszających pobór energii elektrycznej;
3. c) zamawia moc umowną dostosowaną do faktycznych potrzeb jednostki w poszczególnych okresach rozliczeniowych;
4. d) w 2021 / 2022 rozpoczął planowanie zmian technologicznych na etapie projektowania remontu obiektu urzędu, mające na celu optymalizację kosztów zużycia energii;
5. e) maksymalnie wykorzystuje światło naturalne;
6. f) maluje mieszczenia na jasne kolory – wydają się być nie tylko większe, ale i jaśniejsze;
7. g) regularnie oczyszcza źródła światła – osadzający się kurz zmniejsza skuteczność świecenia;
8. h) sukcesywnie wymienia oświetlenie na energooszczędne;
9. i) przeprowadził audyt energetyczny budynku.

Odnośnie pytań skarżącej o sposoby ograniczania emisji ze stosowania paliw służących wytworzeniu energii cieplnej, organ poinformował, iż stosuje źródła ciepła opalane na olej opałowy, zaś w kwestii sposobu ograniczenia emisji ze stosowania paliw wykorzystywanych w transporcie organ podał, iż gmina udrażnia ruch na drogach gminnych poprzez rozbudowę/przebudowę dróg gminnych, poprawia stan techniczny dróg istniejących poprzez bieżące naprawy, a ponadto nie posiada własnego systemu transportu zbiorowego, czy też własnego taboru szynowego lub kołowego, nie ma jednak wpływu na transport prywatny. Organ udostępnił dokumenty związane z audytem energetycznym budynku i skany umów sprzedaży energii elektrycznej w latach 2015 – 2022 oraz poinformował, że nie jest w posiadaniu dokumentów, zawierających informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w punktach użyteczności publicznej oraz dokumentów zawierających informacje o znaczeniu i zakresie, który w istocie jest jednoznaczny z wymienionymi przez wnioskodawcę pozostałymi punktami.

W piśmie procesowym z dnia 30 grudnia 2022 r. skarżąca wskazała, iż do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Ponadto, w ocenie skarżącej, organ udzielił niepełnej odpowiedzi na pytania o zarządzanie optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej, nie udzielił odpowiedzi na pytania o stosowane sposoby ograniczania zużycia energii elektrycznej, dokumenty zawierające informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w punktach użyteczności publicznej oraz o dokumenty zawierające informacje o znaczeniu i zakresie, który jest w istocie jednoznaczny z powyższymi punktami, przy czym informacje te zawarte winny być w dokumentach, których istnienia wymaga ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe oraz sam plan zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe). Trudno zatem uznać, że nie istnieją. Gdyby jednak tak było, gmina nie podjęła nawet próby wyjaśnienia okoliczności ich braku.

W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2023 roku organ ponownie podkreślił, iż brak jest informacji, potwierdzających otrzymanie przez serwer pocztowy Urzędu Gminy wiadomości od skarżącej w dniach 27 i 28 października 2022 r., natomiast załączony przez skarżącą wydruk z jej konta e-mail potwierdza wysłanie wiadomości z konta, lecz nie potwierdza, czy wiadomość dotarła do adresata. Organ udostępnił żądaną informację w dniu 2 grudnia 2022 roku i dołączył wszystkie dokumenty, jakie posiada. Odnośnie twierdzenia skarżącej, jakoby nie otrzymała informacji wymienionych w punktach 1, 4, 5, 10 i 11 wniosku, organ podkreślił, iż powoływane przez skarżącą dokumenty uchwalane są przez Radę Gminy.

Natomiast na stronie Biuletynu Informacji Publicznej w zakładce "Prawo Lokalne" pod pozycją "Uchwały" znajdują się wszystkie uchwały, jakie podjęła Rada Gminy Świnice Warckie od końca 2006 roku. Na podstawie tych danych można stwierdzić, że organ nie mógł udostępnić dokumentów, których nie posiada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

W pierwszym rzędzie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) (zwanej dalej p.p.s.a.), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Ma to więc miejsce wówczas, gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, bądź gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.

Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. W przypadku skargi na bezczynność, Sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1. 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) (zwanej dalej u.d.i.p.). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w at. 52 § 3 p.p.s.a.

W sprawie niekwestionowanym jest to, że żądane przez skarżącą informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. W świetle powyższego należy uznać, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżąca stanowią informacje publiczne. Nie kwestionowano również, że Wójt Gminy Świnice Warckie jest w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. organem zobowiązanym do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu, bądź też do wydania decyzji odmownej w tym zakresie.

Według art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust.

2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Organ, do którego wniesiono wniosek winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), wydając decyzję. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek wchodzi w rachubę tylko wówczas, gdy informacja publiczna nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium.

Pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udostępnienia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Bezczynność ma miejsce również wówczas, gdy podejmując te czynności podmiot zobowiązany nie udostępni informacji w maksymalnym 2-miesięcznym terminie.

Na gruncie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że obowiązek udostępniania informacji publicznych dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną do rozpatrzenia żądania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 maja 2022 r., III SAB/Gl 94/22, Lex nr 3354325, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 marca 2022 r., II SAB/Bk 6/22, Lex nr 3327139). Podmiot zobowiązany winien w takich sytuacjach pisemnie poinformować wnioskodawcę o nieposiadaniu żądanych informacji, przy czym aby zwolnić się z zarzutu bezczynności powinien przekazać powyższą informację w terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p., tj. nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu danych objętych wnioskiem uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności w sprawie, albowiem z oczywistych względów nie można oczekiwać udostępnienia danych, którymi podmiot ten nie dysponuje (wyrok WSA w Szczecinie z 28 stycznia 2021 r., II SAB/Sz126/20).

Przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowi wprost, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2021 r. (III OSK 3249/21, Lex nr 3217704) wskazuje przy tym, że "nie jest rzeczą sądu administracyjnego weryfikacja prawdziwości twierdzenia zobowiązanego w tym zakresie (...). Brak jest w tym przedmiocie właściwych instrumentów prawnych. Jeżeli zatem podmiot do którego się zwrócono podaje, że nie posiada żądanej informacji, to nie można od niego wymagać i zobowiązywać do uwzględnienia żądania ich udostępnienia. W razie natomiast złożenia nieprawdziwego oświadczenia w tym zakresie istnieją środki, w tym karne, czy inne pozwalające na weryfikację tego stanowiska."

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy przypomnieć, iż skarżąca swój wniosek o udostępnienie informacji publicznej wniosła do Urzędu Gminy Świnice Warckie za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 27 października 2022 roku, kierując go na adres "[email protected]". Według stanowiska organu powyższa wiadomość nie wpłynęła do skrzynki odbiorczej Urzędu Gminy, zaś sam organ udzielił odpowiedzi na pytania skarżącej w terminie 14 dni od momentu, kiedy dowiedział się o wniosku, a więc od chwili wpłynięcia do Urzędu skargi na bezczynność.

Nie sposób jednak uznać, aby organ w niniejszej sprawie nie dopuścił się bezczynności. W sytuacji, gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej został skierowany na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie wnioskującego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna od arbitralnej woli organu. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek.

Jednocześnie do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (por. Wyrok WSA w Białymstoku z 16.12.2022 r., II SAB/Bk 109/22, LEX nr 3447058). Powyższe oznacza, że wniosek został złożony w dniu 27 października 2022 r. i winien zostać rozpatrzony przez organ w terminie 14 dni od tej daty, tj. do dnia 10 listopada 2022 r. Organ udzielił skarżącej odpowiedzi w dniu 2 grudnia 2022 r., czyli w terminie 14 dni od daty wpływu do Urzędu Gminy Świnice Warckie skargi na bezczynność. Podkreślić jednak należy, iż w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, zaś udzielenie odpowiedzi po wniesieniu skargi nie może sanować uprzedniej opieszałości organu. Powyższe przesądza o zasadności zarzutu bezczynności po stronie organu.

Sąd doszedł jednak do przekonania, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Rażącym naruszeniem prawa, co podkreślał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować dolegliwe dla strony skutki. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyroki NSA z: 17 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 416/19 – Lex nr 2799010 i 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 199/19 – lex nr 2799470). Taka sytuacja na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wystąpiła.

Jednocześnie Sąd uznał, iż nie jest trafny podnoszony przez skarżącą zarzut, że udostępniona informacja była niepełna. Skarżąca w replice do odpowiedzi na skargę wskazuje, że organ nie udzielił pełnej odpowiedzi na pytanie dotyczące zarządzania optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej. W ocenie Sądu odpowiedź organu sprowadzająca się do wskazania, że w Urzędzie Gminy Świnice Warckie we wnioskowanych latach nie było wdrożonego systemu zarządzania energią, wypełnia wymóg poinformowania wnioskodawcy o nieposiadaniu przez organ żądanej informacji.

Jednocześnie organ wskazuje, że przyczyną braku informacji na temat zarządzania danym procesem jest fakt, że takiego zarządzania nie prowadzono. W taki sam sposób organ podaje, że nie posiada informacji dotyczących kwestii zarządzania alternatywnymi rodzajami pozyskania energii z podziałem na źródło, zarządzania magazynowaniem wytworzonej energii własnej oraz zarządzania inteligentnymi systemami dedykowanymi do zarządzania energią. Za pozbawiony podstaw Sąd uznał także zarzut nieudzielenia odpowiedzi na pytanie dotyczące stosowanych sposobów ograniczania zużycia energii elektrycznej. Z treści odpowiedzi z dnia 2 grudnia 2022 r. wynika bowiem, że organ wskazał sposoby ograniczania zużycia energii własnej, wymieniając je w punkcie II odpowiedzi w podpunktach od a) do i). Organ udostępnił skarżącej umowy sprzedaży energii elektrycznej w latach 2015 – 2022 oraz dokumenty dotyczące audytu energetycznego budynku urzędu gminy.

Odnośnie zarzutu nieudostępnienia dokumentów, o których mowa w dwóch ostatnich punktach wniosku (tj. dokumentów zawierających informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w puntach użyteczności publicznej oraz dokumentów zawierających informacje o znaczeniu i zakresie, który jest w istocie jednoznaczny z powyższymi punktami) organ poinformował skarżącą, że nie jest w ich posiadaniu. Wobec takiego stanowiska organu, w świetle przywołanych powyżej poglądów, zasadnym jest w ocenie Sądu stwierdzenie, że organ udzielił w tym zakresie odpowiedzi na wniosek skarżącej. Wobec poinformowania wnioskodawcy o nieposiadaniu żądanych informacji Sąd nie może zobowiązać organu do ich udostępnienia.

Nie sposób zgodzić się ze skarżącą również co do tego, iż organ winien w takiej sytuacji podjąć czynności, zmierzające do wyjaśnienia braku dokumentów, których istnienie jest wymagane przepisami prawa. Wnioskiem o udzielenie informacji może być bowiem objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może zmierzać do inicjowania działań. Informacja ma charakter informacji publicznej, jeśli jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu (por. Wyrok NSA z 10.01.2018 r., I OSK 452/16, LEX nr 2612012). Dlatego też Sąd uznał, iż odpowiedź Wójta Świnice Warckie, choć nadesłana po upływie terminu przewidzianego w art. 13 u.d.i.p., zawierała wszelkie informacje, o które wnosiła skarżąca, bądź wyjaśniała, iż organ nie posiada żądanych dokumentów. Przyjąć zatem należy, iż odpowiedź organu była wyczerpująca.

Natomiast w sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Świnice Warckie do załatwienia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku, zasądzając na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.) oraz art. 206 p.p.s.a., od Wójta Gminy Świnice Warckie na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów procesu w łącznej kwocie 217 zł, na którą to złożył się wpis od skargi (100 zł) oraz koszty związane z zastępstwem procesowym strony. Na te ostatnie koszty składały się z kolei kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, a także 100 zł wynagrodzenia ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika.

Należy podkreślić, iż przyjęta przez Sąd stawka wynagrodzenia dla pełnomocnika jest niższa niż przewidziana w powołanym wyżej przepisie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, jednak art. 206 p.p.s.a. daje Sądowi możliwość odstąpienia, w uzasadnionych przypadkach, od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Stosownie zaś do treści art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się m.in. ich wynagrodzenie. Powyższe prowadzi do wniosku, iż wynagrodzenie pełnomocnika strony również może podlegać miarkowaniu, przewidzianemu w treści art. 206 p.p.s.a. Przez przypadki uzasadnione, o których mowa w tym przepisie, należy natomiast rozumieć przykładowo niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. Wyrok WSA w Rzeszowie z 6.04.2022 r., II SAB/Rz 14/22, LEX nr 3341835; Wyrok WSA w Poznaniu z 10.05.2022 r., II SAB/Po 76/22, LEX nr 3347295).

W ocenie Sądu, nakład pracy pełnomocnika i stopień skomplikowania niniejszej sprawy nie uzasadniał przyznania skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości, przewidzianej przepisami prawa. Należy podkreślić, iż udział pełnomocnika w toku postępowania ograniczył się do sporządzenia zwięzłej skargi oraz nieskomplikowanego pisma procesowego, stanowiącego replikę na odpowiedź organu na skargę. Sąd natomiast wziął pod uwagę z urzędu, iż K.M.B., w imieniu której działa ten sam zawodowy pełnomocnik, wniosła co najmniej kilka skarg w takich samych sprawach, dotyczących bezczynności różnych organów wykonawczych gmin, na tle takiego samego zapytania o udostępnienie informacji publicznej (wnioski datowane na 26 października 2022 r., wnoszone 27 października 2022 r.). Zainicjowały one szereg postępowań w wielu sądach administracyjnych w Polsce (choćby sprawy o sygn. akt II SAB/Ol 218/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, II SAB/Sz 272/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie, II SAB/Op 83/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, II SAB/Bk 123/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku, II SAB/Lu 181/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie, II SAB/Go 121/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim, II SAB/Ke 116/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, III SAB/Gd 202/22 w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku), w toku których pełnomocnik skarżącej wnosił skargi oraz pisma procesowe oparte na zbliżonej argumentacji i konstrukcji.

Wobec tego, w pełni uprawnione jest uznanie, że w sytuacji sporządzenia skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych lub zbliżonych sprawach, uzasadnione jest zastosowanie art. 206 p.p.s.a. w zakresie miarkowania zasądzanego zwrotu kosztów wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika.

is