Uzasadnienie
E. S. w terminie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. od wniesionej skargi zawnioskowała o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, co podtrzymała w złożonym następnie formularzu PPF, obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wg zawartych w nim informacji, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, utrzymując się z pobieranych rent (w jej przypadku wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym) w wysokości odpowiednio 1042 i 680 zł., które nie wystarczają im na przeżycie (z tego powodu korzystają z pomocy żywnościowej rodziny). Z uwagi na zły stan zdrowia (szczegółowo opisany we wniosku) ponoszą znaczne wydatki na leczenie; w przypadku skarżącej ok. 400-500 zł., a jej męża ok. 100 zł. miesięcznie.
Opłaty za energię elektryczną, gaz, śmieci, ścieki i podatek "to prawie cała renta męża". Rachunki za telefon to ok. 250 zł. miesięcznie, gdyż z uwagi na trudności z poruszaniem się, wiele spraw jest załatwianych przy jego pomocy. Brak możliwości osobistego wykonania niektórych prac domowych (np. przygotowanie opału) powoduje konieczność odpłatnego korzystania z pomocy innych osób. Skarżąca wskazała też na potrzebę zakupu dla siebie aparatu wspomagającego oddychanie (jego koszt to ok. 3600 zł.), a w Ośrodku Pomocy Rodzinie odmówiono jej dofinansowania.
Wykazany majątek obejmuje wymagający generalnego remontu dom (bez bieżącej wody, łazienki i centralnego ogrzewania) oraz nieruchomość rolną o pow. 1,31 ha, na której ze względu na stan zdrowia nie mogą pracować.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje:
- 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Analiza wniosku E. S. w kontekście udzielonych przez nią informacji prowadzi do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całość kosztów sądowych.
Zwolnienie od nich podyktowane jest przede wszystkim oceną jej sytuacji finansowej i materialnej. Wg oświadczenia nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów majątkowych ani zasobów pieniężnych, które mogłyby stanowić źródło ich pokrycia. Bieżące dochody, pochodzące z pobieranych przez nią i męża świadczeń rentowych, przeznaczane są w całości na zaspokojenie wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, a często wręcz okazują się niewystarczające na zaspokojenie wszystkich niezbędnych wydatków (w kontekście udzielonych informacji, ich rodzaj i wysokość nie budzi zastrzeżeń).
Uznając za zasadne zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych nie stwierdzono jednocześnie uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia jej wniosku w części dotyczącej ustanowienia adwokata, mimo że w wyniku rozpoznawania jej wcześniejszych wniosków w toku innych toczących się przed WSA w Rzeszowie sprawach z jej skarg, prawo to w tym zakresie było jej przyznawane (m.in. w sprawie II SA/Rz 302/12, II SA/Rz 565/11, II SA/Rz 105/11, II SA/Rz 26/11, II SA/Rz 1144/10, II SA/Rz 1143/10, II SA/Rz 632/10, II SA/Rz 411/10, II SA/Rz 849/09, II SA/Rz 696/09 i II SA/Rz 472/09). Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 18 grudnia 2009 r. I FZ 446/09, okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w danej sprawie.
Niezależnie od przesłanek warunkujących przyznawanie prawa pomocy należy również zauważyć, że w kontekście ciążącego na stronach ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), prawo to ma charakter zupełnie wyjątkowy i nie może być nadużywane. Nabiera to szczególnego znaczenia wobec faktu inicjowania przez E. S. przed WSA w Rzeszowie licznych postępowań sądowych (łącznie ok. 30) i ubiegania się w większości z nich o przyznanie prawa pomocy (w tym równolegle do obecnego wniosku, w takim samym zakresie w sprawie II SAB/Rz 82/13); stosownie do postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2009 r. I OZ 304/09, skarżący wszczynając dużą liczbę postępowań musi liczyć się z tym, że prowadzona przez niego działalność będzie wymagała ponoszenia związanych z tym wydatków. Ich przerzucanie na ogół społeczeństwa (Skarb Państwa) jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, których z przedstawionych względów w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Z treści formułowanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego i sądowego pism wynika ponadto jej dobre rozeznanie w sprawie, zrozumienie kierowanej do niej korespondencji i podejmowanie adekwatnych do etapu postępowania działań.
Abstrahując od sytuacji finansowej skarżącej podkreślenia wymaga też, że w treści obecnie złożonego wniosku w żaden sposób nie wykazała ona potrzeby występowania przed Sądem przez fachowego pełnomocnika. Wymogu w tym zakresie nie statuują też przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Nie przesądza o tym również stopień skomplikowania sprawy, nawet jeżeli wg jej przekonania byłby znaczny (wniesiona skarga dotyczy kwestii bezczynności organu i obiektywnie nie należy do skomplikowanych). Sąd z urzędu bierze przy tym pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, z mocy przepisów prawa ciąży też na nim powinność udzielania stronom występującym bez fachowego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych, ich skutków i skutków zaniedbań, co dodatkowo zabezpiecza ich prawa.
Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.