Uzasadnienie
Wspólnota 1 i Wspólnota 2 reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika wniosły w formie elektronicznej podpisaną kwalifikowanym podpisem elektronicznym za pośrednictwem e-Doręczenia wspólną skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30 czerwca 2026 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący, wnosząc skargę, uiścili jeden wpis sądowy w kwocie 500 zł opłacony przez Wspólnota 2.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 października 2026 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi w kwocie 500 zł; uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 17 zł za sporządzenie wydruków dla stron, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej; złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe braki formalne należało uzupełnić w terminie w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono pełnomocnikowi w dniu 5 października 2026 r. (k. 66 akt).
Z akt wynika, że opłata kancelaryjna została uiszczona w dniu 12 października 2026 r.
W odpowiedzi na powyższe wezwania pełnomocnik skarżących pismem z 12 października 2026 r. przesłał również uwierzytelnione odpisy pełnomocnictw podpisanych przez Zarządcę nieruchomości do reprezentowania skarżących wspólnot. Odnosząc się do wezwania od uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi, pełnomocnik oświadczył, że cofa skargę w imieniu Wspólnoty 2, wobec czego uiszczony wpis powinien zostać zaliczony na poczet skargi Wspólnoty 1.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 października 2026 r. pismem z 19 października 2026 r. (doręczonym w dniu 21 października 2026 r.) wobec okoliczności że pełnomocnictwa udzielił Zarządca nieruchomości wezwano pełnomocnika do przedłożenia dokumentu wskazującego umocowanie [...] do reprezentowania skarżących wspólnot. Powyższe należało uzupełnić w terminie w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik przesłał umowy o zarzadzanie nieruchomością zawarte pomiędzy Wspólnotą 1 i Wspólnotą 2 a zarządcą nieruchomości – [...] sp. z o.o. Pełnomocnik doprecyzował również, że niniejsza sprawa z uwagi na uiszczenie wpisu przez Wspólnotę 2 powinna toczyć się z jej udziałem jako skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu wskutek braku prawidłowego wykonania wezwania do uzupełnienia jej braków formalnych.
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Winna zatem odpowiadać wymaganiom, stawianym przez art. 46 p.p.s.a. wszystkim pismom w postępowaniu sądowym oraz zawierać dodatkowe elementy, określone w art. 57 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis art. 37 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Przy czym, zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.
Według treści art. 46 § 3 p.p.s.a., brak pełnomocnictwa jest jednocześnie brakiem formalnym pisma strony, w tym konkretnym przepadku skargi. Pozwala to na konwalidacje stwierdzonego braku przez zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nieuzupełnienie takiego braku stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 in fine p.p.s.a. stanowi podstawę odrzucenia skargi.
W omawianej sprawie skarga podpisana została przez pełnomocnika na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez administratora nieruchomości w osobie B. N. prowadzącego firmę [...] Sp. z o.o., która jednak nie mogła samodzielnie reprezentować Wspólnot Mieszkaniowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Należy bowiem zauważyć, że reprezentacja wspólnot mieszkaniowych została uregulowana w ustawie z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2026 r., poz. 232 - dalej u.w.l.). Kluczowe dla sprawy regulacje szczegółowo omówił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 czerwca 2022 r. o sygn. akt II OZ 380/22, wskazując, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Jeżeli sposobu zarządu nie określono w umowie, o której mowa w ust. 1, lub w uchwale zaprotokołowanej przez notariusza, obowiązują zasady określone w rozdziale 4 (art. 18 ust. 1 i 3 u.w.l.). Jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż trzy, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności (art. 19 u.w.l.).
Jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych jest większa niż trzy, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna (art. 20 ust. 1 u.w.l.). Zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie (art. 21 ust. 1 i 2 u.w.l.). Czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie (art. 22 ust. 1 u.w.l.). W konsekwencji skarga do sądu administracyjnego w przypadku:
- – tzw. małej wspólnoty – powinna zostać podpisana przez właścicieli lokali dysponujących większością udziałów w nieruchomości wspólnej lub właściciela lokalu posiadającego upoważnienie do wniesienia skargi przez wspólnotę, udzielone przez pozostałych właścicieli dysponujących większością udziałów;
- – dużej wspólnoty – powinna zostać podpisana przez zarząd wspólnoty; w tym celu należy ustalić skład zarządu wspólnoty, poprzez wezwanie do nadesłania stosownej uchwały.
Ponadto, co należy podkreślić, ustanowienie zarządu wspólnoty (art. 20 i art. 21 u.w.l.) wyklucza ustanowienie zarządcy w rozumieniu art. 18 u.w.l. i odwrotnie, tj. ustanowienie zarządcy zgodnie z art. 18 u.w.l. wyklucza ustanowienie zarządu, o którym mowa w art. 20 i art. 21 u.w.l. (por.: uchwała SN z 16.02.2012 r., III CZP 96/11, postanowienie SN z 14.09.2005 r., III CZP 62/05, uchwała SN z 27.11.2003 r., III CZP 74/03). Właścicielom nieruchomości powierzono wybór w kwestiach związanych ze sposobem zarządzania, jednak względy natury organizacyjno-gospodarczej przemawiają za brakiem potrzeby mnożenia struktur zarządu nieruchomością wspólną i wynikających z tego konsekwencji (np. problemu rozkładu uprawnień pomiędzy te struktury). Spotykane w praktyce zlecanie administrowania nieruchomością wspólną zewnętrznemu podmiotowi wyspecjalizowanemu, przy wybranym zarządzie wspólnoty (w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l.), nie oznacza więc, że ten podmiot posiada status zarządcy, któremu właściciele powierzyli zarząd nieruchomością wspólną, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 u.w.l.
Praktyka zawierania umów o zarządzanie nieruchomością wspólną (administrowanie wspólnotą mieszkaniową) z licencjonowanymi zarządcami (administratorami) jest już wykształcona od dłuższego czasu i jest to sytuacja, kiedy organ wspólnoty, jakim jest jej zarząd, nie przestaje sprawować swoich funkcji a jedynie zleca wykonanie poszczególnych czynności w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Zarządca, a właściwie administrator, zapewnia fachową obsługę wspólnoty mieszkaniowej współdziałając w tym zakresie z zarządem. Taka pomoc, świadczona przez profesjonalnych zarządców (administratorów) wspólnotom mieszkaniowym, nie zmienia jednak ustawowego sposobu sprawowania zarządu. Zlecenie administrowania wspólnotą mieszkaniową ma charakter umowy mieszanej, do której – w zakresie nieuregulowanym – winno się stosować przepisy o umowie zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego; por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 29.01.2014r., I ACa 652/13, Lex nr 1438094).
Z uwagi na to, że - w przeciwieństwie do zarządu w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l. - zarządca w rozumieniu art. 18 ust. 1 u.w.l. nie jest organem wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanie jej przez zarządcę wymaga odpowiedniego umocowania w umowie bądź uchwale. Zakres upoważnienia zarządcy do działania w imieniu właścicieli lokali wynika bowiem z treści postanowień umów lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a u.w.l. Zatem, zarządca (czy też administrator) nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem lub organem administracji publicznej, jeżeli stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie określającej sposób zarządu albo uchwale o zmianie tej umowy (ewentualnie jeśli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem). W odróżnieniu od reprezentacji przez organ, jakim jest zarząd wspólnoty w rozumieniu art. 20 i 21 u.w.l., zarządca nie działa jako wspólnota mieszkaniowa, gdyż pomiędzy nią a tymże zarządcą (osobą trzecią) istnieje dodatkowe ogniwo, którym jest oświadczenie woli zawarte w umowie, uchwale albo ściśle w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa (por.: postanowienie NSA z 15.05.2014 r., II FSK 949/14; uchwała SN z 21.01.2009 r., III CZP 129/08; wyrok WSA w Warszawie z 11.12.2007 r., VI SA/Wa 1792/07; wyrok SN z 14.01.2004 r., I CK 108/03; wyrok WSA w Krakowie z 22.02.2010 r., II SA/Kr 1517/09).
Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżących wezwany zarządzeniem z 1 października 2026 r. do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżących wspólnot mieszkaniowych przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi przedłożył pełnomocnictwa podpisane przez B. N. działającego jako [...] Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe regulacje, Sąd ponownie wezwał pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia – przez złożenie dokumentów wykazujących umocowanie [...] sp. z o.o. do reprezentowania skarżących wspólnot.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżących przedłożył umowy o zarządzanie nieruchomością. Na podstawie umowy z 1 grudnia 2006 r. (k. 80 – 83 akt) Wspólnota 2 reprezentowana przez Radę Wspólnoty upoważniła [...] Sp. z o.o. do zarządu nieruchomością. Zgodnie zaś z umową z 19 marca 2007 r. (k. 84 – 86 akt) Wspólnota 1 reprezentowana przez działającego w imieniu wspólnoty mieszkaniowej J. N. upoważniła [...] Sp. z o.o. do zarządu nieruchomością. Z obu przedłożonych umów wynika wprost, że Zarządca uprawniony jest do podejmowania samodzielnych decyzji mieszczących się w zakresie zwykłego zarządu nieruchomością określonym umową (zob. § 2 umów). Z treści tych umów nie wynika jednak uprawnienie do reprezentowania wspólnoty przed sądem administracyjnym. W § 9 umowy zawartej przez Wspólnoty 2 wskazano również wprost, że zleceniobiorca nie ma prawa w odniesieniu do zarządzanej nieruchomości samodzielnych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu.
W sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu do podjęcia przez Zleceniobiorcę jakichkolwiek czynności wymagana jest zgoda właściciela nieruchomości. Oczywistym zaś jest, że podmiot, który umocowanie do czynności podejmowanych na rzecz wspólnoty czerpie z mocy umowy zawartej z zarządem tej wspólnoty, posiada tylko takie uprawnienia, jakie wynikają z zawartej umowy lub udzielonych przez zarząd wspólnoty pełnomocnictw. Tym samym uznać należało, że podmiot wykonujący czynności zarządcze ([...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]) nie był upoważniony do reprezentowania skarżących wspólnot mieszkaniowych przed sądem, a tym samym do udzielania pełnomocnictw do działania przed sądem w imieniu wspólnot.
Odnosząc się do pisemnego oświadczenia z dnia 12 października 2026 r. o cofnięciu skargi, wskazać należy, iż uwzględnienie tego rodzaju oświadczenia jest możliwe dopiero wówczas, gdy skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu i została należycie opłacona. W myśl art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Badanie skuteczności oświadczenia o cofnięciu skargi jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wtedy, gdy skarga została wniesiona skutecznie, tzn. gdy wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. Skutek ten następuje m.in. wówczas, gdy uiszczony został należny wpis sądowy od skargi oraz nie jest ona obarczona brakami formalnymi. Dopiero wtedy strona skarżąca jest uprawniona do rozporządzenia skargą poprzez jej cofnięcie. W sytuacji natomiast, gdy skarga nie zawierała prawidłowego pełnomocnictwa i nie uiszczono wpisu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, a zatem nie została skutecznie wniesiona i nie zainicjowała skutecznie postępowania sądowoadministracyjnego, nie jest dopuszczalne jej cofnięcie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz 2005, s. 542; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 606, a także postanowienia NSA z 11 kwietnia 2014 r., I OZ 277/14 oraz WSA w Kielcach z 31 marca 2014 r., I SA/Ke 180/14)
Z tego oraz wcześniej wskazanych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie Wspólnocie 2 uiszczonego przez nią w niniejszej sprawie wpisu od skargi (pkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.