Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., Nr [...], znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia P R, na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB dla [...] ", "organ I instancji") Nr [...]z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...] odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej sposobu użytkowania lokalu gastronomicznego znajdującego się na parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z 16 lipca 2019 r., uzupełnionym następnie pismem z 8 sierpnia 2019 r., P R (dalej: "wnioskodawca") wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej sposobu użytkowania lokalu baru,, [...]" znajdującego się na parterze budynku przy ul. [...], w szczególności w zakresie korzystania z wentylacji mechanicznej oraz nieprawidłowego działania zamontowanej izolacji termicznej, powodującego znaczne podwyższenie temperatury w lokalu mieszkalnym nr 3, znajdującym się nad przedmiotowym lokalem gastronomicznym i będącym własnością wnioskodawcy.
Po przeanalizowaniu powyższego podania PINB dla [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w omawianej sprawie podnosząc, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Następnie, pismem z 2 września 2019 r. wnioskodawca wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujących błędną oceną braku przymiotu strony u wnioskodawcy. Wskazał również, że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych czynności i nie zebrał całego materiału dowodowego, a tym samym nie ustalił czy działanie spornego lokalu gastronomicznego ma wpływ na nieruchomości sąsiednie. Po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawcy, [...]WINB postanowieniem z [...] listopada 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. art. 61a k.p.a., wprowadzony ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz.
18) ustanowił formę prawną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Nowelizacja ta pozwala również na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Na jego gruncie organ administracji publicznej może wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. [...] WINB podkreślił, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z ich jest wniesienie podania przez podmiot, który nie jest stroną.
Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei pojęcie strony postępowania administracyjnego, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. [...]WINB wyjaśnił ponadto, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Wskazał, że od tak pojmowanego interesu prawnego odróżnia się interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniałby ją do żądania podjęcia przez organ administracyjny stosownych czynności.
W niniejszej sprawie lokal mieszkalny nr 3, usytuowany nad lokalem gastronomicznym znajdującym się w budynku przy ul. [...], należy do wnioskodawcy. Z treści podania z dnia 16 lipca 2019 r. wynika, że wnioskodawca domaga się wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie sposobu użytkowania wskazanego lokalu gastronomicznego. Jednocześnie zgodnie z treścią postanowienia PINB dla [...] w przedmiotowym budynku funkcjonuje Wspólnota Mieszkaniowa. Z tego względu w ocenie [...]WINB organ I instancji słusznie wywiódł, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową - legitymację posiada właśnie ta wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie. Jednakże w wyjątkowych sytuacjach (co pominął organ powiatowy w treści kwestionowanego postanowienia) członek wspólnoty mieszkaniowej może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona o ile wykaże swój indywidualny, własny interes prawny.
Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie wykazał, że w tej konkretnej sprawie przysługuje mu własny, indywidualny interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., odrębny od interesu prawnego funkcjonującej w budynku Wspólnoty Mieszkaniowej.
Odnosząc się do poruszanej przez wnioskodawcę kwestii dotyczącej nieprawidłowego korzystania z zamontowanej wentylacji mechanicznej w lokalu gastronomicznym oraz jego nieprawidłowej wentylacji, [...]WINB podniósł, że instalacja wentylacyjna obsługująca wszystkie lokale znajdujące się w danym budynku, zapewniająca możliwość użytkowania tego budynku zgodnie z jego przeznaczeniem wchodzi w skład części wspólnych obiektu budowlanego, za utrzymanie których w odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa. Tym samym, w ocenie organu II instancji, jedynie ta Wspólnota Mieszkaniowa byłaby uprawniona do żądania wszczęcia postępowania w sytuacji, gdyby podmiot użytkujący dany lokal w budynku doprowadził do niewłaściwego działania tej instalacji jako całości. Nie jest do tego zaś uprawniony właściciel innego lokalu mieszkalnego, znajdującego się w tym samym budynku.
Jednocześnie [...]WINB podkreślił, że wnioskodawca nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji na poparcie zarzutu dotyczącego znacznego podwyższenia temperatury w lokalu mieszkalnym nr 3, spowodowanym nieprawidłowościami zamontowanej izolacji termicznej w spornym lokalu gastronomicznym. Ponadto w ocenie organu II instancji interes wnioskodawcy pokrywa się z interesem Wspólnoty Mieszkaniowej, bowiem dotyczy prawidłowości funkcjonowania wentylacji w przedmiotowym budynku. Skoro więc wnioskodawca nie posiada własnego i indywidualnego interesu prawnego, jego interes w postępowaniu administracyjnym reprezentować będzie ogół właścicieli tworzących Wspólnotę Mieszkaniową. Argumentacja prezentowana przez wnioskodawcę świadczy bowiem jedynie o występowaniu u niego interesu faktycznego, który nie może zastąpić interesu prawnego niezbędnego do skutecznego uruchomienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Skargę na postanowienie [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P R, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz rozstrzygnięcia organu I instancji, jednocześnie zarzucając organowi naruszenie:
- - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 110, art. 144 oraz art. 209 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje status strony,
- - art. 7 w zw. z 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w tym zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie, czy działanie lokalu gastronomicznego,, [...]" ma bądź nie ma wpływu na nieruchomości sąsiednie, w tym nieruchomość lokalową skarżącego, co w konsekwencji uniemożliwiło weryfikację interesu prawnego skarżącego w byciu stroną postępowania w sprawie ustalenia prawidłowości użytkowania budynku.
W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Wskazała, że organy błędnie przyjęły, że w postępowaniu dotyczącym sposobu korzystania z budynku stroną jest wyłącznie właściciel lub zarządca budynku. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części może dotyczyć interesu właścicieli nieruchomości sąsiednich i wówczas, gdy zmiana taka oddziałuje na te nieruchomości poprzez stworzenie lub niekorzystną zmianę ograniczeń i uciążliwości, jest to interes prawny, gdyż istnieją przepisy ten interes chroniące.
Jednocześnie skarżący podniósł, że twierdzenia organu dotyczące nieprzedstawienia przez niego jakichkolwiek dokumentów świadczących o wzroście temperatury w jego lokalu nie są prawdziwe. Skarżący przedłożył bowiem oświadczenie swojej małżonki w zakresie dokonywanych przez nią pomiarów temperatur, z którego jasno wynika znaczne podwyższenie temperatury w części mieszkania położonej nad lokalem gastronomicznym, co samo w sobie jest negatywnym oddziaływaniem na lokal skarżącego. Równocześnie stwierdził, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Nie zostały zbadane także inne okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla przyznania skarżącemu statusu strony w niniejszym postępowaniu.
Wywiódł także, że palniki gazowe, znajdujące się w spornym lokalu gastronomicznym, są instalacją w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska i powodują one szkodliwą dla zdrowia ludzi lub środowiska emisję.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem - w ocenie Sądu- zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...]z dnia [...] listopada 2019r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] Nr [...]z dnia [...]sierpnia 2019 r., odmawiającego, na wniosek P R, wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej sposobu użytkowania lokalu gastronomicznego znajdującego się na parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...].
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej.
Zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Co przy tym istotne, ugruntowane jest już stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym przepis ten - w zakresie, w jakim wskazuje na podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną - ma zastosowanie, jeżeli już z żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że podmiot je wnoszący nie ma interesu prawnego, którego mogłoby dotyczyć postępowanie.
Natomiast gdy ustalenie istnienia interesu prawnego bądź związków takiego interesu z postępowaniem, którego wszczęcia domaga się żądający wymaga dokonania złożonego procesu wykładni czy podjęcia określonych czynności, to mogą być one dokonane wyłącznie w toku postępowania administracyjnego. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 k.p.a. musi więc prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. W piśmiennictwie wskazuje się, że "oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy. Zastosowanie zatem art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienia organów obu instancji naruszają art. 61a § 1 k.p.a., a dokonaną przez organy ocenę przymiotu strony skarżącego należy uznać za przedwczesną.
Stroną, zgodnie z art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie określone uprawnienie lub nakładające obowiązek. Istnienie interesu prawnego oznacza wykazanie i ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności lub zaniechania organu (v. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11, orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 30 listopada 1993 r. sygn. akt II SA 1783/93; wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r. IV SA 1254/88; powoł. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod redakcją R. Hausera, Warszawa 1995, str. 112). Chodzi zatem o ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu.
Podkreślenia wymaga przy tym, że na gruncie przepisu art. 28 k.p.a. nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz interes ten musi mieć charakter prawny. Musi więc istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania danej decyzji. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, polegający na tym, że dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wykazać normy prawa materialnego z którego ten interes wywodzi.
Nie ulega wątpliwości, że żądanie skarżącego skierowane do organu I instancji dotyczyło wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej sposobu użytkowania lokalu baru,, [...] " znajdującego się na parterze budynku przy ul. [...], w szczególności w zakresie korzystania z wentylacji mechanicznej oraz nieprawidłowego działania zamontowanej izolacji termicznej, powodującego znaczne podwyższenie temperatury w lokalu mieszkalnym nr 3, znajdującym się nad przedmiotowym lokalem gastronomicznym i będącym własnością skarżącego. Budynek znajduje się w zarządzie Wspólnoty Mieszkaniowej.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, nieruchomość wspólna obejmuje te fragmenty wspólnego budynku i gruntu, które nie służą wyłącznie do korzystania właścicielowi lokali. W skład tej nieruchomości mogą wchodzić elementy o zróżnicowanym stopniu związania z wyodrębnionymi lokalami. W pierwszym rzędzie należą do niej te części budynku i gruntu, które są niezbędne do korzystania przez wszystkich właścicieli lokali, takie jak wspólna klatka schodowa, ściany zewnętrzne czy dach.(vide wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2005r., IV CK 474/04).
Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość nie może być rozważany w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 203 ze zm.). Ustawa ta określa, obok sposobu ustanawiania odrębnej własności lokali, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. Przepisy Kodeksu cywilnego mają zastosowanie do własności lokali w zakresie nieuregulowanym przez ustawę. Jej przepisy dotyczące samej konstrukcji własności lokali mają charakter iuris cogentis i ze względu na swój bezwzględnie obowiązujący charakter nie dopuszczają odmiennych regulacji (patrz: Stanisław Rudnicki (w:) s. Dmowski, S. Rudnicki "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 197). Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 ustawy o własności lokali).
Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Chodzi przy tym nie tylko o uprawnienia i obowiązki materialnoprawne i proceduralne, określone w art. 6 zdanie drugie ustawy o własności lokali. Dotyczy to także zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd, w znaczeniu przedmiotowym, tj., zarządzanie nieruchomością wspólną, sprawowany jest przez zarząd w rozumieniu podmiotowym, wyłoniony sposób określony w art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Zarządzanie w znaczeniu przedmiotowym, jak wynika pośrednio z treści art. 21 tej ustawy, polega na kierowaniu sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowaniu jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Tak rozumiane zarządzanie obejmuje czynności prawne, w tym rozporządzanie rzeczą, czynności faktyczne, np. remont, konserwacja, i czynności polegające na załatwianiu spraw urzędowych dotyczących rzeczy wspólnej, przed urzędami i sądami (por. S. Rudnicki, op. cit. s. 270).
Z art. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy wynika, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Przytaczane przepisy art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali wskazują ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej.
Zatem wyłącznie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej, wspólnota reprezentuje na zewnątrz interesy właścicieli lokali odrębnych.
Należy podkreślić, iż zasada ta obowiązuje w budynkach, w których funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa(wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., II OSK 583/12, Lex nr 1483452; wyrok WSA w Opolu z 26 czerwca 2014 r., II SA/Op 296/11, Lex nr 1490661; wyrok WSA w Warszawie z 24 września 2014 r., VII SA/Wa 1220/14, Lex nr 1553949; wyrok NSA z 24 września 2014 r., II OSK 647/13, Lex nr 1664446; wyrok NSA z 4 listopada 2015 r., II OSK 511/14, Lex nr 1990843; wyrok NSA z 6 maja 2016 r., II OSK 2096/14, Lex nr 2083419).
Od powyższej zasady mogą mieć miejsce wyjątki, jednak pod warunkiem że właściciel lokalu, członek wspólnoty mieszkaniowej, wykaże swój indywidualny interes prawny, odrębny od tego, który ma wspólnota (wyrok NSA z 9 maja 2003 r., IV SA 2995/01, Lex nr 685014; A. Ostrowska (w:) Prawo budowlane. Komentarz, red. A. Gliniecki, wyd. 3, Warszawa 2016, s. 274-275).
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że to na osobie domagającej się wszczęcia postępowania przez organ spoczywa ciężar wykazania własnego interesu prawnego. Nie można więc wykluczyć sytuacji, że właściciel konkretnego lokalu znajdującego się w danym budynku wielorodzinnym także uzyska przymiot strony w takim postępowaniu. Dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, konieczne jest wykazanie, że zamierzona inwestycja będzie oddziaływała na taki lokal. Przymiot strony będzie więc przysługiwał właścicielowi konkretnego lokalu pod warunkiem, że wykaże on wpływ tej inwestycji na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem jego lokalu mieszkalnego, w tym na prawo własności (por. wyroki NSA: z 22 sierpnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1956/18, z 3 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2208/10, z 24 września 2014 r.; sygn. akt II OSK 647/13, dostępne w CBOSA).
W sprawie niniejszej skarżący wyraźnie domaga się ochrony ze strony organu z uwagi na nieprawidłowe działanie lokalu gastronomicznego,, [...]", użytkowanego w parterze budynku przy ul. [...], które ma bądź nie ma wpływu na nieruchomości sąsiednie, w tym nieruchomość lokalową skarżącego, znajdującego się bezpośrednio nad lokalem gastronomicznym. Skarżący wskazuje, że na skutek zmiany sposobu użytkowania lokalu na parterze, doszło do stworzenia lub niekorzystnej zmiany ograniczeń i uciążliwości, związanych z prowadzoną działalnością gastronomiczną, z uwagi na wzrost temperatury w pomieszczeniach skarżącego wynikający z użytkowania palników gazowych oraz niewydolną wentylację. Wbrew stanowisku organów skarżący przedłożył wyniki pomiarów potwierdzający wzrost temperatury w pomieszczeniach mieszkalnych lokalu nr 3, które jednak zostały przez organy zignorowane.
Należy podkreślić, że zarówno prawidłowość działania instalacji i urządzeń gazowych jak i wentylacyjnych, w tym także termoizolacyjnych leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego, który dopiero po wszczęciu postępowania może dokonać oceny czy skarżący posiada indywidualny interes prawny w niniejszej sprawie. Wskazać trzeba, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym regulacja z art. 61a § 1 k.p.a., - w zakresie w jakim wskazuje na podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy wniosek został wniesiony przez osobę niebędącą stroną - ma zastosowanie, jeżeli już z treści żądania wszczęcia postępowania wynika w sposób oczywisty, że podmiot je wnoszący nie ma interesu prawnego, którego mogłoby dotyczyć postępowanie (por. wyroki NSA z: 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04, LEX nr 190574; z 25 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05, LEX nr 209119; z 2 października 2009 r., II OSK 1501/08, LEX nr 571791; z 10 marca 2010 r., II GSK 433/09, LEX nr 596817; z 28 marca 2012 r., II GSK 321/11, LEX nr 1219017).
W sytuacji zaś, gdy ustalenie istnienia interesu prawnego, bądź związków takiego interesu z postępowaniem, którego wszczęcia domaga się strona wymaga dokonania złożonego procesu wykładni, czy też podjęcia określonych czynności, to mogą być one dokonane wyłącznie w toku postępowania administracyjnego. Oznacza to więc, że odmowa wszczęcia postępowania na gruncie art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwa tylko w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Równocześnie podkreśla się, że z "oczywistością" okoliczności warunkującej odmowę wszczęcia postępowania organ administracji publicznej powinien mieć do czynienia już na etapie podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania. Tymczasem analizując wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania, postanowienia organów należy uznać za naruszające art. 61a § 1 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona oceny indywidualnego interesu prawnego skarżącego po wszczęciu postępowania i w zależności od jej wyniku podejmie czynności wyjaśniające zmierzające do załatwienia sprawy lub umorzy postepowanie w ramach nadzoru budowlanego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., uznając jego prowadzenie za bezprzedmiotowe.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. art 135 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.