Spis treści ustawy
Art. 9s ustawa o transporcie kolejowym
zmieniony Obecne brzmienie obowiązuje od 31.07.2026 (Dz.U. 2026 poz. 912).
Co się zmieniło
… inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem … przez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów …
Aktualne brzmienie
Art. 9s.
1.Decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zatwierdza się podział nieruchomości. Mapy z projektami podziału nieruchomości stanowią integralną część decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
2.Linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowią linie podziału nieruchomości.
3.Nieruchomości, o których mowa w art. 9q ust. 1 pkt 7, stają się z mocy prawa własnością:
1)Skarbu Państwa – w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez PLK S.A. lub CPK,
2)jednostki samorządu terytorialnego – w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez tę jednostkę
–z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.
3a.Jeżeli na nieruchomości, o której mowa w ust. 3, lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, z dniem w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, prawa te wygasają.
3b.PLK S.A. lub CPK nabywają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych nabytych z mocy prawa przez Skarb Państwa lub stanowiących jego własność, z wyłączeniem nieruchomości, o których mowa w ust. 3e, oraz prawo własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach.
3c.Nie pobiera się pierwszej opłaty i opłat rocznych z tytułu nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie niniejszego rozdziału, a nabycie prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na nieruchomościach, o których mowa w ust. 3b, następuje nieodpłatnie.
3e.Nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg publicznych, określone decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna:
1)wojewoda oddaje w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – w odniesieniu do dróg krajowych;
2)stają się własnością właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy – w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych.
4.Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania w przypadkach, o których mowa w ust. 3 i 3a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 9wa ust. 5, art. 9y i art. 9z.
5.Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowi podstawę do dokonania wpisów:
2)w księdze wieczystej ograniczeń, o których mowa w ust. 9 oraz w art. 9q ust. 1 pkt 6.
6.Przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się do nieruchomości będących przedmiotem własności albo użytkowania wieczystego PKP S.A. lub PLK S.A.
7.Do dnia uzyskania pozwolenia na budowę, nieruchomości, o których mowa w ust. 3, mogą być użytkowane nieodpłatnie przez dotychczasowych właścicieli lub osoby, które posiadały inne tytuły prawne do nieruchomości, z zastrzeżeniem art. 9w.
8.Z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, PLK S.A., CPK lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego uzyskuje prawo do dysponowania nieruchomościami, stanowiącymi teren objęty inwestycją, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 1, na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524, 605 i 646), zwanej dalej „Prawem budowlanym”, z uwzględnieniem art. 9w ust. 4.
9.W odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości w związku z prowadzeniem inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii, wojewoda w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ograniczy, za odszkodowaniem, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
10.Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 9, przysługuje właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
10a.Wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 9, ustala wojewoda, w drodze decyzji, w terminie niedłuższym niż 180 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.
11.Do ustalenia odszkodowań, o których mowa w ust. 9, stosuje się przepisy art. 9y ust. 3 i 4. Koszty ustalenia wysokości odszkodowania pokrywa podmiot, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
12.Jeżeli wskutek ograniczenia, o którym mowa w ust. 9, zmniejszy się wartość nieruchomości objętej tym ograniczeniem, wojewoda ustala odszkodowanie w wysokości odpowiadającej temu zmniejszeniu, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego złożony w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, a w przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 9wa od dnia, w którym decyzja zmieniająca stała się ostateczna. Przepis ust. 11 zdanie drugie stosuje się.
13.Instytucjom publicznym i podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą na nieruchomościach, o których mowa w art. 9s ust. 9, przysługuje zwrot poniesionych udokumentowanych i uzasadnionych kosztów, będących bezpośrednim skutkiem realizacji na tych nieruchomościach inwestycji dotyczącej linii kolejowej, obejmujących:
1)koszty dokonania niezbędnego zabezpieczenia mienia ruchomego,
2)czynsz najmu lokalu wraz z powiązanymi z nim opłatami za media niezbędnymi dla przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej, proporcjonalnie do czasu, kiedy korzystanie z lokalu nie było możliwe z uwagi na realizowaną inwestycję
–od podmiotu, na rzecz którego została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 20.10.2026, tekst z 20.10.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Ważne pojęcia
Ten przepis definiuje: Prawem budowlanym
Powiązane przepisy
- art. 4 pkt 2 definicjalinia kolejowa – wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów;
- art. 4 pkt 63 definicjajednostka samorządu terytorialnego – gmina, powiat, województwo, związek metropolitalny.
- art. 36a ust. 1 definicjaUdostępnianie obiektu infrastruktury usługowej, zwanego dalej „obiektem”, polega na umożliwieniu przewoźnikom kolejowym, na ich wniosek, dostępu do torów kolejowych w tym obiekcie oraz korzystania z usług, o których mowa…
- art. 9wa ust. 5 zastrzeżenieJeżeli zmiana decyzji, o której mowa w ust. 1, dotyczy nabycia prawa własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, wojewoda ustala wysokość odszkodowania, uwzględniając wartość odtworzeniową nieruchomości określon…
- art. 9y zastrzeżenieZa nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, o których mowa w art. 9s ust. 3, 3a i 3e oraz w art. 9x ust. 4, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejow…
- art. 9z zastrzeżenieNa wniosek osoby uprawnionej wypłaca się zaliczkę w wysokości 70 % odszkodowania określonego w decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. W przypadku odwołania osoby uprawnionej od decyzji ustalającej wysokość odszkodow…
- art. 9w zastrzeżenieWojewoda nadaje decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek PLK S.A., CPK lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, uzasadniony interesem społecznym lub gospodarc…
- art. 9q ust. 1 pkt 7 odesłanieoznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości:
- art. 9q ust. 1 pkt 6 odesłanieokreślenie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w szczególności dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu …
- art. 9q ust. 1 pkt 1 odesłanieoznaczenie terenu inwestycji, w tym linii rozgraniczających teren;
- art. 9w ust. 4 odesłanieW przypadku gdy decyzja, o której mowa w ust. 1, dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, PLK S.A., CPK albo jednostka samorządu terytorialneg…
- art. 9q ust. 1 pkt 8 odesłanieoznaczenie nieruchomości, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma wywołać skutek w postaci ograniczenia sposobu …
Orzeczenia i interpretacje 21
Powołują ten przepis: 21 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok WSA w Warszawie z 21 stycznia 2025 r., IV SA/Wa 2980/24
- Wyrok WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2024 r., VII SA/Wa 203/24
- Wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2022 r., IV SA/Wa 1425/22
- Wyrok NSA z 7 lipca 2021 r., II OSK 878/21
- Wyrok NSA z 7 listopada 2019 r., I OSK 3935/18
- Wyrok NSA z 18 lipca 2019 r., II OSK 2271/17
- Wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., II OSK 2073/17
- Wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., II OSK 2001/17
- Wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2019 r., IV SA/Wa 2442/18
- Wyrok WSA w Warszawie z 7 września 2018 r., IV SA/Wa 806/18
Wszystkie (21) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
9 brzmień, obecne od 31.07.2026
… inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem … przez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu, w tym budowanego metodą odkrywkową, wykopu przekrytego, estakady, wiaduktu lub mostu, oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów …
… przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 9wa ust. 5, art. 9y i art. 9z.
5. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowi … o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.11. Do ustalenia odszkodowań, o których mowa w ust. 9, stosuje się przepisy art. 9y ust. 3 i 4. Koszty ustalenia wysokości odszkodowania pokrywa podmiot, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.11. Do ustalenia odszkodowań, o których mowa w ust. 9, stosuje się przepisy art. 9y ust. 3 i 4. Koszty ustalenia wysokości odszkodowania pokrywa podmiot, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
12. Jeżeli wskute …
… Nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowychpublicznych, określone decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna,:
1) wojewoda oddaje w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – w odniesieniu do dróg krajowych;
2) stają się własnością właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy – w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych.
4. Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania w przypadkach, … lokalizacji linii kolejowej stanowi podstawę do dokonania wpisów:
1) w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości praw, o których mowa w ust. 3–3b i 3b3e;
2) w księdze …
… ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, PLK S.A., CPK lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego uzyskuje prawo do dysponowania nieruchomościami, stanowiącymi teren objęty inwestycją, o którychktórym mowa w art. 9q ust. 3, 3b i 91 pkt 1, na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -– Prawo budowlane (Dz. U. z 20172026 r. poz. 1332524, 605 i 1529 oraz z 2018 r. poz. 12, 317, 352 i 650646), zwanej dalej „Prawem budowlanym”, z uwzględnieniem art. 9w ust. … wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.10a. Wysokość odszkodowania, o którym mowa w ust. 9, ustala wojewoda, w drodze decyzji, w terminie niedłuższym niż 180 dni od …
… prawo do dysponowania nieruchomościami, o których mowa w ust. 3, 3b i 3b9, na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 20162017 r. poz. 290, 961, 11651332 i 12501529 oraz z 2018 r. poz. 12, 317, 352 i 650), zwanej dalej „Prawem budowlanym”, z uwzględnieniem art. 9w ust. 4.
9. W odniesieniu do nieruchomości objętych decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości w związku z prowadzeniem inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii, wojewoda …
… linii kolejowej stała się ostateczna, prawa te wygasają.
3b. PLK S.A. lub CPKnabywają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu … nieruchomości gruntowych nabytych z mocy prawa przez Skarb Państwa, określonych w ust. 3lub stanowiących jego własność, z wyłączeniem nieruchomości, o których mowa w ust. 3e, oraz prawo … prawo do dysponowania nieruchomościami, o których mowa w ust. 3 i 3b, na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 20132016 r. poz. 1409290, z późn. zm.961, 1165 i 1250), zwanej dalej „Prawem budowlanym”, z uwzględnieniem art. 9w ust. 4.
… kolejowej stanowią linie podziału nieruchomości.
3. Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o którymktórych mowa w art. 9q ust. 21 pkt 7, stają się z mocy prawa własnością:
1) Skarbu Państwa – w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez PLK S.A. lub CPK,
2) jednostki samorządu terytorialnego – w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez tę jednostkę
–z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej … ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowychnabytych z mocy prawa przez Skarb Państwa, określonych w ust. 3, z wyłączeniem nieruchomości, …
… decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.
3a. Jeżeli na nieruchomości, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodęo której mowa w odrębnej decyzjiust. 3, lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, z dniem w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, prawa te wygasają.
3b. PLK S.A. nabywają z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych określonych w ust. 3 oraz prawo własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych nieruchomościach.
3c. Nie pobi …
Odsyłają tu 18
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9o ust. 3 pkt 1 lit. b do art. 9s ust. 6, art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9o ust. 3 pkt 3a do art. 9s ust. 3b, art. 9s ust. 3e
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9o ust. 3 pkt 3b do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9o ust. 10 pkt 3 do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 5 do art. 9s ust. 1
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 7 lit. b do art. 9s ust. 3b, art. 9s ust. 3e
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 8 do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9t ust. 2 do art. 9s ust. 3
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 1 do art. 9s ust. 3, art. 9s ust. 3a, art. 9s ust. 3e
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 2a do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 3a do art. 9s ust. 3a
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 3c do art. 9s ust. 3
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 3g do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 5 do art. 9s ust. 3
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 6 do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 7 do art. 9s ust. 9
- ustawa o transporcie kolejowym art. 38 ust. 1a pkt 1 do art. 9s ust. 9
- ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim art. 74 pkt 2 do art. 9s ust. 9
Odsyła do 19
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 7 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 3 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 3e odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 3b odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 3a odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9wa ust. 5 zastrzeżenie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y zastrzeżenie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9z zastrzeżenie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 9 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 6 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 2 wyłączenie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9w zastrzeżenie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 1 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9w ust. 4 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9q ust. 1 pkt 8 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 3 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9y ust. 4 odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9wa odesłanie
- ustawa o transporcie kolejowym art. 9s ust. 11 stosowanie