Postanowienie NSA z 20 stycznia 2016 r., I OSK 2633/15

Uzasadnienie

Wyrokiem z 16 kwietnia 2015 r., I OSK 736/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 7/12 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu warszawskiego.

Pismem z [...] sierpnia 2015 r., J. B. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2015 r.

Postanowieniem z 22 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2633/15 NSA odrzucił skargę o wznowienie postępowania.

Od tego postanowienia skarżący złożył skargę kasacyjną.

W trybie art. 174 pkt 2 ppsa, zarzucił sądowi orzekającemu naruszenie:

1. art. 280 p.p.s.a. w zw. z art. 281 p.p.s.a. poprzez nietrafne zastosowanie, polegające na przeprowadzeniu merytorycznego badania podstaw skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy zgodnie z przytoczonymi przepisami winno nastąpić najpierw wyłącznie badanie warunków formalnych skargi, a rozpoznanie skargi winno nastąpić podczas rozprawy;
2. art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 264 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ignorowanie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, I OPS 10/09 z dnia 26 października 2009 r., wydanej w celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywoływało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych;
3. art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie merytoryczne wniosku M. B. o dopuszczenie do udziału w sprawie przed wydaniem skarżonego postanowienia.

Sądowi rozpoznającemu skargę o wznowienie postępowania zarzucił:

1. przedwczesne uznanie, to jest przed zakończeniem postępowania wyjaśniającego, że wniosek o wyłączenie sędziego był oparty o art. 19 p.p.s.a.
2. brak uznania, że J. B. występuje w sprawie jako następca prawny E. O. i D. P., co prowadziło do pozbawienia strony prawa do sądu.
3. błędne wnioskowanie, to jest przyjęcie przez Sąd, że "Na tym etapie badania skargi nie jest natomiast dopuszczalne badanie trafności podstaw wznowienia postępowania." przy jednoczesnym stwierdzeniu, że "Sąd odrzuca skargę o wznowienie postępowania (...) gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia."

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania - włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego; dopuszczenie dowodu z dokumentu - umowy o dział spadku na okoliczność wejścia przez Skarżącego w uprawnienia należne E. O. oraz D. P.; przyznanie Skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W związku z tym trzeba stwierdzić, że skarga kasacyjna przysługuje od ściśle wskazanych w art. 173 p.p.s.a. orzeczeń. Są to orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych. Nie ma natomiast możliwości zaskarżenia orzeczenia NSA, gdyż są one prawomocne od chwili ogłoszenia. Nie przysługuje zatem od nich jakikolwiek środek odwoławczy. Skarga kasacyjna wniesiona od orzeczenia NSA podlegać musi odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Nie zmienia tego stanowiska podnoszona przez stronę konieczność umożliwienia zaskarżenia postanowienia NSA o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym przysługującym w ściśle określonych sytuacjach. Nie jest ona zatem typowym rozwiązaniem, wobec którego przewidziano ocenę dwuinstancyjną. Ustawa nie przewiduje zatem trybu kwestionowania postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Ponadto, ustawodawca, dokonując w ostatnim czasie znacznej nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dostrzegł potrzeby umożliwienia stronie zaskarżenia tego typu orzeczeń.

Ponadto wskazać trzeba, że badanie występowania podstaw wznowienia nie odbywa się dopiero na rozprawie. Ma ono miejsce także na posiedzeniu niejawnym, choć cechuje się nieco innym charakterem. Sąd sprawdza na posiedzeniu niejawnym, czy strona wskazała na przesłanki wznowienia postępowania, czy mieszczą się one w katalogu dopuszczalnych podstaw wznowienia określonych przepisami prawa oraz czy mają one charakter realny – czy mogły zajść w sprawie. Badanie podstaw wznowienia na rozprawie odnosi się bardziej do ich trafności merytorycznej. Ocena podstaw wznowieniowych na posiedzeniu niejawnym w praktyce może sprowadzać się de facto do oceny ich trafności – gdy ze wskazania tych podstaw i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że nie miały one charakteru realnego w sprawie (pomimo wskazania nie zachodzą w sprawie te okoliczności, które ustawa określa jako przesłanki wznowienia postępowania).

Zgodnie bowiem z art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie zaś z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z tymi przepisami badanie podstaw wznowienia postępowania odbywa się zatem dwukrotnie. Wystąpienie podstaw wznowienia jest warunkiem formalnym dopuszczenia skargi. Sąd ma zatem prawo i obowiązek badać wskazanie przesłanek wznowienia i realność ich wystąpienia na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 178 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną.

Pismem z [...] sierpnia 2015 r. J. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł w przepisanym terminie skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2015 r. Jako podstawę prawną wznowienia wskazano art. 271 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Dnia [...] października 2015 r. M. B. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie I OSK 2633/15 na prawach uczestnika postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że jest jednym z trzech spadkobierców po W. i A. D., przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Ponadto uczestniczył w postępowaniu w sprawie I OSK 736/13 jako uczestnik oraz złożył skargę o wznowienie postępowania I OSK 736/13, które to postępowanie toczy się pod sygnaturą akt I OSK 2222/15.

Postanowieniem z 22 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny, I OSK 2633/15, odrzucił skargę J. B. o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2633/15 odrzucił wniosek M. B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Od tego postanowienia M. B. złożył skargę kasacyjną.

W trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił sądowi orzekającemu naruszenie: art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78, art. 175 ust.l, art. 176, art. 184 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez pozbawienie skarżącego prawa do sądu, w związku z rażącym naruszeniem przepisów art. 33 § 1, art. 33 § 2 p.p.s.a., art. 111 § 1 p.p.s.a, względnie art. 111 § 2 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a. oraz art. 243 p.p.s.a., które to naruszenia pozbawiły skarżącego możliwości obrony jego praw.

W trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucił sądowi orzekającemu naruszenie:

1. art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie, że M. B. jest uczestnikiem postępowania, co spowodowało nieprawidłowe określenie kręgu uczestników postępowania wznowieniowego. Do powyższego uchybienia doszło mimo, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygnaturze akt I OSK 736/13 dopuścił M. B. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, a dodatkowo, M. B. przed wydaniem postanowienia z dnia 22 października 2015 r. o odrzuceniu skargi J. B. o wznowienie postępowania wniósł o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi J. B. pod sygnaturą akt I OSK 2633/15.
2. art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie merytoryczne wniosku M. B. o dopuszczenie do udziału w sprawie przed wydaniem postanowienia z dnia 22 października 2015 r. o odrzuceniu skargi J. B. o wznowienie postępowania, wydanej w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt I OSK 2633/15,
3. art. 243 i n. p.p.s.a. poprzez nie rozpoznanie wniosku M. B. z dnia [...] października 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu I OSK 2633/15 i ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika na koszt Skarbu Państwa i wydanie w dniu 22 października 2015 r. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej J. B. o wznowienie postępowania,
4. art. 111 § 1 p.p.s.a. poprzez nie połączenie z urzędu, do wspólnego rozpoznania, skarg o wznowienie postępowania, wniesionych przez J. B. i M. B., mimo że skargi dotyczyły tej samej sprawy administracyjnej, względnie
5. w przypadku uznania przez Sąd braku podstaw do połączenia spraw w trybie art. 111 § 1 p.p.s.a., zarzucam naruszenie art. 111 § 2 p.p.s.a. poprzez pominięcie wniosku J. B. z dnia [...] października 2015 r. o połączenie do wspólnego rozpoznania postępowania I OSK 2633/15 i postępowania prowadzonego ze skargi M. B. I OSK 2222/15 o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2015 r., I OSK 736/13;
6. art. 170 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie w orzekaniu przy skarżonym postanowieniu waloru prawomocności postanowienia z dnia 16 kwietnia 2015 r. dopuszczającego M. B. do udziału w postępowaniu sygn. akt I OSK 736/13.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego, a także o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 180 p.p.s.a. w związku z art. 178 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną.

Powołane przepisy 5

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2633/15

Metryka

Sentencja

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje