Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2019 r. Starosta [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem, a Naczelnikiem [...] (dalej zwanym organem celnym), poprzez wskazanie organu właściwego do uregulowania sytuacji samochodu osobowego marki Citroen [...] o nr rej. [...], nr VIN: [...], zgodnie z przepisami prawa celnego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] maja 2019 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] wydała na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (obecnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 110), zwanej dalej p.r.d., dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu na parking strzeżony prowadzony przez powiat [...]. W momencie wydania dyspozycji usunięcia ww. pojazdu nie udało się ustalić jego właściciela bądź użytkownika. W toku czynności prowadzonych przez Komendę Powiatową Policji w [...] również nie zostały uzyskane żadne informacje dotyczące własności przedmiotowego samochodu. Wnioskodawca wskazał ponadto, że w chwili usunięcia z drogi pojazd oznaczony był niemieckim numerem rejestracyjnym, wobec czego wystąpił z zapytaniem do [...] o informacje dotyczące jego rejestracji bądź wyrejestrowania. Z otrzymanej odpowiedzi wynika, że przedmiotowy samochód został wyrejestrowany w dniu [...] lipca 2017 r. Pojazd ten nie figuruje również w [...] oraz w systemie informatycznym [...].
W związku z powyższym, na podstawie art. 130a ust. 5f w związku z ust. 10b p.r.d., w dniu 10 października 2019 r. wnioskodawca wystąpił do organu celnego z wnioskiem o uregulowanie sytuacji przedmiotowego pojazdu. W odpowiedzi organ celny wskazał, że w opisanym przypadku nie zachodzi potrzeba regulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. Starosta [...] z tym stanowiskiem się jednak nie zgadza, twierdząc, że w sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę z art. 130a ust. 10b p.r.d.
Organ celny w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Wskazał m.in., że kwestią zasadniczą w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy przedmiotowy samochód został wprowadzony na obszar celny Unii Europejskiej z naruszeniem przepisów celnych, bądź usunięty spod dozoru celnego. Regulowanie sytuacji prawnej towaru zgodnie z przepisami prawa celnego ma bowiem miejsce w przypadku nieprawidłowego postępowania osoby, na której ciążą obowiązki wynikające z przepisów celnych i dotyczy to tylko towarów o statusie nieunijnym.
Zdaniem organu celnego w niniejszej sprawie pojazd nie był przedmiotem wywozu z obszaru celnego Unii ani przywozu na ten obszar. Żadne dowody nie wskazywały, by miał on opuścić obszar celny Unii. To oznacza, że samochód ten był przez cały czas użytkowany na terenie Unii Europejskiej i nie został wywieziony poza jej obszar. Zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było dowodów potwierdzających lub choćby uprawdopodobniających naruszenie przepisów celnych i utratę unijnego statusu tego samochodu, gdyż wszystkie zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że przedmiotowy samochód został zarejestrowany i użytkowany w krajach należących do Unii Europejskiej. W związku z faktem, że przedmiotowy samochód był użytkowany na obszarze Unii Europejskiej, to w myśl art. 5 pkt 23 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. 269 s. 1 z późn. zm.), posiada on unijny status celny. Pojazd ten był także towarem unijnym w chwili usunięcia z drogi publicznej, a także w trakcie przechowywania na parkingu, gdyż nie utracił swego unijnego statusu. Status taki mógłby utracić wyłącznie z chwilą opuszczenia obszaru Unii Europejskiej. Również fakt wyrejestrowania samochodu z terenu Niemiec nie zmienił jego unijnego statusu celnego.
W konkluzji organ celny na podstawie analizy treści art. 130a ust. 10b p.r.d. doszedł do przekonania, uwzględniając wykładnię celowościową, że przepis ten dotyczy pojazdu usuniętego z drogi publicznej o nieuregulowanej sytuacji względem przepisów celnych. Zatem przepis ten nie dotyczy pojazdów posiadających status towaru unijnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe lub kompetentne do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy lub kompetentny do jej załatwienia (spór negatywny).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy wnioskodawcą a organem celnym jest negatywnym sporem kompetencyjnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do uregulowania sytuacji przedmiotowego pojazdu w zaistniałych okolicznościach faktycznych.
Zgodnie z art. 130a ust. 10b p.r.d., jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego.
Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa tego przepisu prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celno-skarbowego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej.
Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny i wypełnia przesłankę powołanego przepisu. Dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i ustalenia właściwości organu bez znaczenia jest okoliczność, że pojazd ten był zarejestrowany w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej (Niemczech) do dnia 4 lipca 2017 r., jak również, że nigdy nie opuścił obszaru Unii. Istotne jest, że w chwili usunięcia z drogi nie był zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jest to właśnie sytuacja określona w art. 130a ust. 10b p.r.d. W takim przypadku powołany przepis, jako wyjątek od zasady, przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy.
Dodać wypadnie, że zagadnienie związane z właściwością organów na tle regulacji art. 130a ust. 10b p.r.d. wielokrotnie było już przedmiotem sporów kompetencyjnych rozpoznawanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w tej materii zajmuje jednolite stanowisko wskazujące na właściwość organów celno-skarbowych (por. postanowienia NSA: z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 227/12; z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt I OW 287/13; z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt I OW 232/14 i I OW 233/14; z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt I OW 130/16; z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OW 173/16; z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I OW 255/16; z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I OW 43/18 oraz z dnia 20 stycznia 2020 r., sygn. akt I OW 199/19).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Naczelnika [...].
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl