Uzasadnienie
Zaskarżonym sprzeciwem postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił GK przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, zgłaszając kolejny wniosek w sprawie, wnioskodawca nie wykazał, aby w jego sytuacji materialno-bytowej nastąpiły na tyle istotne zmiany, które w świetle przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.", uzasadniałyby zmianę wcześniej wydanego postanowienia na zasadzie określonej w art. 165 p.p.s.a. Aktualnie deklarowana sytuacja rodzinna wnioskodawcy nie różniła się od ocenianej poprzednio kiedy uznano, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Nadal wnioskodawca pozostaje bez majątku, dochód rodziny wynosi 1000 zł, wcześniej niewiele więcej, rodzina ma korzystać z cudzego mieszkania w Rzeszowie, za które nie ponosi wydatków.
Posiadają długi, toczą się przeciwko nim postępowania egzekucyjne. Dzieci chodzą do szkoły. Przede wszystkim jednak w ocenie referendarza nie ujawniono rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej rodziny.
Referendarz zaznaczył, że na obecnym etapie postępowania skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od zażalenia. Ciąży na nim także prawomocnie określony obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Aktualne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie mogło jednak odnieść skutku co do opłaty kancelaryjnej, jako że działa ono tylko na przyszłość. Nie wykazano zaś, aby poniesienie wydatku w kwocie 100 zł mogłoby odbyć się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla skarżącego i rodziny. Złożone oświadczenie uznano za niewiarygodne w znacznej mierze, ponieważ deklarowane wydatki przewyższały ujawniony dochód i nie ustalono, z jakiego źródła były pokrywane. Nie przedłożono też żądanych dokumentów. Podano w wątpliwość wysokość dochodu czteroosobowej rodziny (1000 zł), zwracając uwagę na wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynoszącego 2100 zł brutto, a także fakt niekorzystania przez rodzinę z pomocy społecznej.
Zaskarżając w przepisanym terminie postanowienie referendarza sądowego skarżący zarzucił, że przedstawiono w nim fakty oderwane od rzeczywistości, z którymi nie może się zgodzić. Zgłaszane wnioski o prawo pomocy zawierały zawsze obszerny opis sytuacji majątkowej rodziny (dochodów i wydatków), a rodzina radzi sobie tak, aby koszty utrzymania realizować z własnych środków, które nie pozwalają już na pokrycie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie przedstawiono w nim argumentacji, która podważyłaby trafność podjętego przez referendarza sądowego rozstrzygnięcia.
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zgłaszając kolejny wniosek w toku niniejszej sprawy. Zgodnie więc z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Winien też wykazać, mając na uwadze dyspozycję art. 165 p.p.s.a., że od ostatnio ocenianego przez Sąd stanu materialno-bytowego rodziny nastąpiła istotna zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca odmienną ocenę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, niż dotychczas.
Zmiana taka w ocenie Sądu nie nastąpiła, a złożone przez skarżącego oświadczenie budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. Zadeklarowany stan majątkowy skarżącego i rodziny niewiele różni się od podawanego wcześniej, w każdym razie nie uległ istotnej zmianie. Trudno też przyjąć za prawdziwe rzekome pozbawianie się wsparcia z pomocy społecznej przy deklarowanym dochodzie 1000 zł na czteroosobową rodzinę, skoro bez jakiegokolwiek wysiłku rodzina w takiej sytuacji mogłaby uzyskać znaczące wsparcie ze środków publicznych (np. świadczenia wychowawcze po 500 zł na dziecko, zasiłek okresowy w kwocie przeszło 1000 zł, zasiłki celowe, świadczenia rodzinne wraz z dodatkami, dodatek mieszkaniowy), jeżeli małżonkowie nie uzyskują ze stosunków pracy nawet minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przy współczesnych standardach życia, kiedy kryterium dochodowe w pomocy społecznej na osobę w rodzinie wynosi 514 zł, utrzymywanie się w warunkach miejskich za 250 zł miesięcznie jest w istocie nieprawdopodobne.
Nie wiadomo jednak, jakie są rzeczywiste wydatki mieszkaniowe i bytowe rodziny wnioskodawcy, ponieważ nie przedstawił on żadnych dokumentów obrazujących ponoszone wydatki, ani nie skonkretyzował poszczególnych pozycji. Nie udzielił również szczegółowych informacji i dokumentów na wezwanie z dnia 9 stycznia 2018 r., a trudno przyjąć, że nie był w stanie uzyskać choćby zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę, jeżeli taka świadczy. Uchybiając wymaganiu wynikającemu z art. 255 p.p.s.a. nie dopełnił obowiązku wykazania przesłanek uprawniających go do skorzystania ze wsparcia ze środków publicznych, w tym pogorszenia się sytuacji materialno-bytowej rodziny od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku. W świetle ujawnionych danych nie można więc było go uznać za osobę ubogą.
Prawidłowo referendarz uznał również, że prawo pomocy może działać tylko na przyszłość, a więc względem obecnie wymagalnych i przyszłych opłat (kosztów sądowych), a nie tych, co do których rozstrzygnięcia uprawomocniły się w przeszłości. Dlatego obecnie rozpoznawany wniosek nie mógł odnieść skutku wobec prawomocnie określanej opłaty kancelaryjnej.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2018 r. jest prawidłowe i należało je utrzymać w mocy, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 255 p.p.s.a.