Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 11 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 452/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 7 marca 2023 r. nr 37/2023 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 31/2022 w przedmiocie zatwierdzenia zamiennego projektu zagospodarowania terenu i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót.

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 19 lipca 2012 r. S.P. zwrócił się do PINB w P. o interwencję w sprawie "(...) zalewania nawet przez umiarkowane opady posesji nr [...] przy ul. [...]". W dniach 22-24 sierpnia 2012 r. organ przeprowadził oględziny, w toku których ustalił, że "na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w P. istnieją 2 budynki mieszkalne. Budynek frontowy jest w trakcie budowy w oparciu o pozwolenie na budowę udzielone decyzją nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. Stwierdzono, że teren wokół realizowanego budynku został podniesiony. Nawieziona została ziemia niezgodnie z projektem zagospodarowania działki. Projektowany poziom posadowienia wynosi 206,65 przy rzędnej terenu przy budynku 206,2.

Dodatkowo w południowo-wschodniej części działki wykonano przydomową oczyszczalnię ścieków oraz wygrodzono działkę od strony ul. [...] ogrodzeniem z siatki ocynkowanej na słupach stalowych o wys. 1,5 m. Inwestor okazał zgłoszenia robót budowlanych obejmujących wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków i ogrodzenia działki od strony ul. [...]. Ponadto przy zachodniej granicy (ok. 1 m od granicy) ustawiono dwa garaże metalowe. M.J. oświadczył, że ojciec K.J. buduje budynek dla syna i wyjaśnił, że budowa jest niezakończona, a teren wokół budynku zostanie doprowadzony do zgodności z projektem po zakończeniu budowy. Blaszane garaże są wykorzystywane jako zaplecze budowy i będą wykorzystywane do zakończenia robót budowlanych.

W piśmie z dnia z dnia 24 lipca 2014 r. A. P. podniósł między innymi kwestię zmiany ukształtowania terenu działki przy ul. [...], a co za tym idzie zmiany naturalnego spływu wód opadowych i skierowanie ich na teren nieruchomości sąsiedniej.

W dniu [...] listopada 2014 r. do organu stopnia powiatowego wpłynęła decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, którą przeniesiono decyzję z dnia 17 września 2009 r., nr 495/2009, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą K. J. pozwolenia na kontynuację budowy budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach wraz z budową bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe na działce nr ewid. [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w P., na rzecz M.J..

Pismem z dnia 14 maja 2018 r. Wojewoda wystąpił do organu stopnia powiatowego o podjęcie działań kontrolnych inwestycji na działce nr ewid. [...] w szczególności pod względem wysokości rzędnej terenu. W piśmie podniesiono między innymi, że: "Organ wojewódzki na podstawie przeprowadzonej analizy projektu budowlanego, w tym mapy sytuacyjno-wysokościowej, aktualnej na dzień 6 lutego 2009 r., zatwierdzonej decyzją nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r. ustalił, iż przez działkę nr ewid. [...] przebiega rzędna 206,0. Z projektu budowlanego nie wynika, że inwestor w związku z budową przedmiotowego domu mieszkalnego wnosił o zgodę organu administracji architektoniczno-budowlanej na podwyższenie terenu. Z przekazanych zdjęć wynika, że prawdopodobnie poziom gruntu rodzimego przy budynku został podniesiony. Stwierdzono, że zostały wykonane schody przed głównym wejściem do budynku mieszkalnego (strona zachodnia). Na rzucie przyziemia w projekcie budowlanym, przekroje, rys. 2 projektant schodów jednak nie uwzględnił. Posadowienie tego budynku zaprojektował na gruncie rodzimym, bez podwyższenia rzędnych terenu.

W dniu 6 lipca 2018 r. organ szczebla powiatowego przeprowadził oględziny na spornym terenie. W protokole wskazano, że budynek mieszkalny został wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę decyzją Nr 495/2009 z 17 września 2009 r. Nie stwierdzono istotnych odstępstw zrealizowanego budynku od zatwierdzonego projektu budowlanego, jednak organ nie może w sposób oczywisty odnieść się do poziomu rzędnych terenu inwestycji. W tym celu niezbędne jest pozyskanie specjalistycznej opinii geodezyjnej, która winna odnosić się do aktualnego poziomu gruntu w stosunku do stanu projektowanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wydał w dniu 23 lipca 2018 r. postanowienie nr 17/2018, którym na podstawie art. 81c ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nałożono na M.J. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2018 r. geodezyjnej inwentaryzacji terenu działki o nr ewid. [...] wraz z terenami przyległymi z ustaleniem i naniesieniem aktualnych charakterystycznych rzędnych wysokościowych ukształtowania terenu wraz z oceną techniczną odnoszącą się do zmian w zakresie zagospodarowania działki w odniesieniu do projektu zagospodarowania działki załączonego do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr 495/2009.

W dniu 31 stycznia 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wydał postanowienie nr 5/2019, którym wezwano M.J. do wpłacenia zaliczki w wysokości 861,00 zł na pokrycie kosztów postępowania związanego ze zleceniem wykonania na koszt osoby zobowiązanej geodezyjnej inwentaryzacji terenu działki o nr ewid. [...] tj. obowiązku nałożonego postanowieniem nr 17/2018 z dnia 23 lipca 2018 r. - w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego postanowienia.

Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2019 r. nr 61/2019 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził niedopuszczalność zażalenia z dnia 21 lutego 2019 r. M.J. na ww. postanowienie z dnia 31 stycznia 2019 r., Nr 5/2019.

W dniu 31 maja 2019 r. M.J. złożył do akt sprawy mapę z inwentaryzacją powykonawczą budynku mieszkalnego wraz z przyłączami eNN, wody i kanalizacji sanitarnej.

W dniu 11 marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wydał postanowienie nr 7/2020, zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie "podniesienia poziomu gruntu na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w P. (dz. nr ewid. [...] obr. [...]) do czasu rozstrzygnięcia sprawy w zakresie zalewania sąsiednich działek przez Referat Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska".

W wyniku rozpatrzenia zażalenia D.P. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 20 maja 2020 r. nr 76/2020 uchylił w całości ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie objętym zaskarżonym postanowieniem. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stwierdził jednoznacznie, że wynik toczącego się przed Prezydentem Miasta Piotrkowa Trybunalskiego postępowania, w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...], położonej w P. przy ul. [...], obręb [...], nie rzutuje w sposób bezpośredni na wynik postępowania prowadzonego przez organ stopnia powiatowego.

Następnie w dniu 12 sierpnia 2020 r. organ powiatowy wydał decyzję nr 19/2020 nakazującą inwestorowi M.J., w terminie do 31 października 2020 r., doprowadzić rzędne terenu działki numer ewid. [...] obręb [...] (przed podziałem dz. nr ewid. [...] ul. [...]) do stanu określonego w projekcie zagospodarowania działki zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta nr 495/2009.

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania D.P. i M.J., wydał decyzję nr 269/2020 z dnia 7 października 2020 r., którą uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w okolicznościach omawianej sprawy mamy do czynienia z przypadkiem, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Mianowicie, przy realizacji inwestycji objętej decyzją Prezydenta Miasta nr 495/2009, doszło do odstąpienia od zatwierdzonego tym aktem administracyjnym projektu zagospodarowania działki, polegającego na zmianie rzędnych terenu działki nr ewid. [...]. Wprowadzona zmiana ma charakter istotny, albowiem spowodowała zwiększenie obszaru oddziaływania budynku mieszkalnego jednorodzinnego poza teren nieruchomości w następstwie dokonanego odstąpienia doszło do zmiany stanu wody na gruncie, co z kolei oddziałuje negatywnie na otoczenie, w tym na działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr [...]. W związku z powyższym właściwym trybem postępowania dla analizowanego przypadku jest tryb określony w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.

W dniu 6 lipca 2021 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny na spornej nieruchomości mające na celu ustalenie czy w trakcie budowy budynku mieszkalnego wystąpiły istotne odstępstwa poza zmianą rzędnych terenu. Podczas oględzin ustalono, że właścicielem dz. nr ew. [...] jest M.J.. Budynek mieszkalny wybudowano w oparciu o decyzję nr 495/2009. Nie stwierdzono innych odstępstw istotnych od zatwierdzonego projektu budowlanego. Zatwierdzony projekt zagospodarowania działki przewidywał rzędne posadzki budynku 206,20. W tym momencie teren przy budynku jest zbliżony rzędną do poziomu podłogi w garażu i pokoju. Ustalono, że teren przy budynku został utwardzony kostką betonową. S.P. podniósł, że obecnie na działce [...] prowadzone są prace budowlane polegające na utwardzeniu terenu kostką betonową, o czym świadczą zgromadzone materiały: piasek, kostka betonowa.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego decyzją nr 29/2021 z dnia 4 sierpnia 2021 r. nałożył na inwestora M.J. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 15 października 2021 r. zamiennego projektu budowlanego zagospodarowania działki numer ewid. [...], obręb [...], (przed podziałem dz. nr ewid. [...], ul. [...]) przy ul. [...] uwzględniającego zmianę (podniesienie) rzędnych terenu działki wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych realizowanych w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta pełniącego funkcję Starosty Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r., którą udzielono K.J. pozwolenia na budowę: na kontynuację budowy budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach wraz z budową bezodpływowego zbiornika na nieczystości na dz. nr ewid. [...], obręb [...] położonej przy ul. [...] w P.. W treści decyzji wskazano, że projekt zagospodarowania działki sporządzony w 4 egzemplarzach przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, winien uwzględniać zmiany rzędnych oraz-w razie potrzeby -zawierać opis określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Decyzją z dnia 17 września 2021 r. znak: IMA.6740.263.2021 Prezydent Miasta pełniący funkcję Starosty Miasta Piotrkowa Trybunalskiego uchylił w części dotyczącej zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki decyzję nr 495/2009 z dnia 17 września 2009 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego decyzją nr 52/2021 z dnia 2 grudnia 2021 r. zmienił w części, w zakresie terminu wykonania obowiązku, własną decyzję nr 29/2021 z dnia 4 sierpnia 2021 r.

Przy piśmie z dnia 10 grudnia 2021 r. M.J. przedłożył w organie I instancji 4 egzemplarze projektu zamiennego zagospodarowania terenu.

W dniu 2 lutego 2022 r. organ powiatowy wydał decyzję nr 1/2022, którą zatwierdził zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmiany rzędnych terenu działki nr [...] i udzielił pozwolenia na wznowienie robót dla M.J., obejmujących nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych, opracowany przez mgr inż. arch. Ł. W. z uprawnieniami projektowymi w specjalności architektonicznej bez ograniczeń, mgr inż. B. A. z uprawnieniami do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej, nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu.

Wskutek rozpoznania odwołania decyzją nr 100/2022 z dnia 6 kwietnia 2022 r. organ wojewódzki uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na stwierdzone braki przedłożonego przez inwestora opracowania, zatwierdzenie projektu zamiennego uznać należy za co najmniej przedwczesne.

W dalszej kolejności postanowieniem nr 7/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 r. organ powiatowy nałożył na M.J. obowiązek usunięcia, w terminie 60 dni, następujących braków w przedłożonym projekcie zamiennym:

1. a. uzupełnienie projektu zamiennego o projekt zagospodarowania terenu sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych, posiadającej przymiot aktualności, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne,
2. b. odniesienie się w projekcie zagospodarowania terenu do każdej inwestycji znajdującej się na danej działce, tj. budynku gospodarczego, budynku mieszkalnego, czy utwardzenia terenu- z uwagi na uchylenie projektu zagospodarowania działki zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr 495/2009,
3. c. doprowadzenie do spójności elementy ujęte w części rysunkowej do zgodności z opisem w legendzie i rozróżnić elementy projektowane od istniejących instalacji naziemnych i podziemnych,
4. d. uzupełnienie projektu zagospodarowania terenu działki o naniesienie opisanych rzędnych terenu, kierunków spadku terenu ze wskazaniem % nachylenia, rzędnych do systemu drenażu, oznaczenia wejść do budynku, wymiarów obiektów, czy wrysowanej linii zabudowy i rzędnych budynku - z uwzględnieniem przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,
5. e. uzupełnienie w części opisowej informacji o obszarze oddziaływania obiektu w odniesieniu do całego przedsięwzięcia (a nie samego projektowanego ukształtowania terenu),
6. f. uzupełnienie punktu 4 części opisowej o wykazanie zgodności inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym uchwałą Rady Miasta Piotrkowa Trybunalskiego nr Vll/130/11 z dnia 30 marca 2011 r.,
7. g. uzupełnienie oświadczenia projektanta o wskazanie podstawy prawnej.

Przy piśmie z dnia 2 maja 2022 r. Pracownia Planowania Przestrzennego w P. przekazała wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.

Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. M.J. zwrócił się do organu szczebla powiatowego z wnioskiem o prolongowanie terminu do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji.

Uwzględniając powyższy wniosek postanowieniem nr 14/2022 z dnia 26 sierpnia 2022 r. organ powiatowy prolongował wyznaczony termin do dnia 30 września 2022 r.

W dniu 28 września 2022 r. M.J. przedłożył przed organem I instancji 4 egzemplarze wymaganego projektu zagospodarowania terenu.

Następnie organ szczebla powiatowego wydał decyzję z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 31/2022, którą zatwierdzono zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmiany rzędnych terenu działki nr [...] i udzielił pozwolenia na wznowienie robót dla M.J., obejmujący nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych, opracowany przez mgr. inż. arch. Ł. W. i mgr. inż. B. A., nałożono na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wskazał, że aktualnie przedłożony projekt zamienny spełnia wymogi związane z odprowadzaniem wód opadowych.

Odwołania od powyższej decyzji zostały wnieśli pełnomocnicy D.P.. W odwołaniu adw. A.S. zarzucił organowi I instancji naruszenie:

1. - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
2. - art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
3. - art. 51 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowalnego poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy przedstawiony projekt nie zapewnia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich,
4. - art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego, poprzez uznanie, iż przewidziany w przepisie tryb naprawczy w postaci przedłożenia projektu zamiennego uwzględniającego odpowiednie odwodnienie nieruchomości zapewni należyte poszanowanie interesów osób trzecich, podczas gdy podniesienie gruntu przez inwestora w dalszym ciągu będzie negatywnie oddziaływać na nieruchomość sąsiednią,
5. - art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez niewydanie decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, w sytuacji, gdy prowadzone przez inwestora roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę,
6. - § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez wydanie decyzji zatwierdzającej zmianę naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości,
7. - art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 9 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji zatwierdzającej prowadzenie robót budowlanych w sposób niezgodny z zasadami wiedzy technicznej oraz niezapewniający poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich,
8. - art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez wydanie decyzji zatwierdzającej zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie inwestora wód opadowych oraz roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz umożliwiającej odprowadzania wód z gruntów inwestora na grunty odwołujących się,
9. - art. 144 kodeksu cywilnego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 9 Prawa budowlanego, poprzez wydanie decyzji zezwalającej inwestorowi na immisje na teren sąsiedniej nieruchomości, a tym samym niezapewniającej poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich,
10. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmian rzędnych terenu obejmującego nowe ukształtowanie terenu wraz z jego odwodnieniem przedłożony przez inwestora zapewni należytą ochronę interesu osób trzecich, jak również nie wpłynie na zmianę stosunków wodnych, podczas gdy dokonane podwyższenie terenu przez inwestora od 2009 r. do chwili obecnej powoduje nadmierne oddziaływanie obiektu na uzasadniony interes skarżących poprzez zalewanie ich nieruchomości wodami opadowymi i roztopowymi.

Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie inwestorowi doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, tj. do stanu sprzed podniesienia rzędnych terenu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W stosunku do odwołania wniesionego przez S. P. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r. nr 52/2023 stwierdził jego niedopuszczalność.

W wyniku rozpatrzenia odwołania D.P., reprezentowanej przez adw. A. S., wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 7 marca 2023 r. nr 37/2023 Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Ponadto, wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., z zastrzeżeniem art. 36a ust 5 i 5a ustawy Prawo budowlane w brzmieniu aktualnym nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. Organ wojewódzki wyjaśnił, że w treści uzasadnienia decyzji nr 31/2022 organ powiatowy wskazał m.in., że inwestor przedłożył projekt zamienny zagospodarowania działki z uwzględnieniem rzędnych terenu. Projekt budowlany obejmuje roboty budowlane związane z nowym ukształtowaniem terenu wraz z jego odwodnieniem w taki sposób, aby wody opadowe pozostawały na działce inwestora, bez zmiany stosunków wodnych.

Zdaniem organu wojewódzkiego organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił, że inwestor dokonał istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego poprzez zmianę rzędnych terenu działki o nr ewid. [...], co skutkowało wydaniem decyzji zobowiązującej M.J. do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Analizując przedłożoną dokumentację oraz stan faktyczny sprawy organ wojewódzki stwierdził, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość zatwierdzenia przedłożonego projektu budowlanego zamiennego, a tym samym zakończenia postępowania naprawczego. Uzupełnione we wrześniu 2022 r. opracowanie zawiera kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce inwestora (strona 2 i 3 uzupełnionego opracowania). Tym samym wobec sanacji uprzednio stwierdzonych braków, należy uznać przedłożony projekt budowlany zamienny za kompletny i zgodny z przepisami, co obligowało organ I instancji do jego zatwierdzenia.

Odnosząc się natomiast do treści odwołania organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 grudnia 2020 r., którą to odmówiono nakazania przywrócenia M.J. stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]. W jej uzasadnieniu wskazano, że o ile teren działki [...] został podniesiony, to nie doszło do zmiany kierunku spływu wód opadowych i roztopowych, a to Państwo P. sami przyczyniają się do zalewania swojej posesji, m.in. na skutek zasypania rowu oraz zaślepienia rury melioracyjnej. Organ nadmienił, że ocena naruszenia stosunków wodnych leży poza kompetencjami organów nadzoru budowalnego, a ponadto kwestia została oceniona we właściwym postępowaniu przed właściwym organem. Podjęcie oceny tej kwestii przez organy nadzoru budowalnego stanowiłoby wykroczenie poza zakres zadań, a także sprowadziłoby do utraty z pola widzenia meritum sprawy, tj. kwestii oceny i zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego.

W przedmiotowej sprawie doszło do podwyższenia terenu, które jednakże nie zmieniło kierunku oraz natężenia spływu wód opadowych. W razie, gdyby D.P. uznała, że na skutek działań M.J. doszło do zmiany stosunków wodnych (np. poprzez montaż paneli fotowoltaicznych), to przysługuje jej złożenie ponownego wniosku do Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego (brak rei iudicata z uwagi na zmianę stanu faktycznego). Przedłożona dokumentacja fotograficzna nie przedstawia natomiast stanu "zalewania" nieruchomości sąsiedniej, a ukazuje jedynie wodę w rowie odparowującym oraz wycinki nieruchomości [...] i mogłaby zostać ewentualnie wykorzystana w postępowaniu ws. naruszenia stosunków wodnych. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą także przesłanki do nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, gdyż w badanej sprawie nie ulega wątpliwości, że stan zgodności z przepisami możliwy jest do osiągnięcia poprzez procedurę akceptacji projektu zamiennego, uwzględniającego wykonanie robót budowlanych mających na celu doprowadzenie przedmiotowej nieruchomości do stanu zgodnego z prawem.

Organ dodał, że postępowanie w celu zatwierdzenia projektu zamiennego jest etapem kończącym postępowanie naprawcze - zarzut niezastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowalnego mógłby być podniesiony na etapie poprzedzającym wydanie decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowalnego zamiennego. Z kolei kwestia immisji stanowi domenę prawa cywilnego i w oczywisty sposób nie podlega rozpoznaniu w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła D.P., reprezentowana przez adw. A.S. Zaskarżonej w całości decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1. 1) przepisów postępowania:
2. a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a.: -poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; -poprzez brak przeprowadzenia prawidłowej analizy dowodów przedłożonych przez stronę skarżącą i uznanie, iż na gruncie sprawy nie doszło do zmiany kierunku wód opadowych oraz natężenia spływu wód opadowych, podczas gdy postępowanie toczące się przed Prezydentem Miasta we wskazanym zakresie jest w toku, podczas gdy przyjęte w projekcie rozwiązania techniczne dotyczą odprowadzania wód opadowych są niewystarczające dla ochrony uzasadnionego interesu osób trzecich; -poprzez brak zweryfikowania, czy zaproponowane w projekcie rozwiązanie zagospodarowania wód opadowych gwarantuje skuteczną ochronę interesów osób trzecich; -poprzez brak zweryfikowania czy przedłożony projekt jest zgodny z przepisami prawa budowlanego i technicznego, podczas gdy przyjęte w projekcie rozwiązania odprowadzania wód opadowych uwzględniając podniesienie rzędnych terenu, utwardzenie nawierzchni kostką brukową, słabo przepuszczalną glebę, powoduje, iż zaproponowane rozwiązania są niewystarczające, a tym samym w dalszym ciągu przy ich zastosowaniu będzie dochodzić do zalewania gruntów sąsiednich; które to naruszania miały istotny wpływ na wynik sprawy;
3. b) art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; poprzez wydanie decyzji naruszającej uzasadnione interesy skarżącej, które to naruszania miały istotny wpływ na wynik sprawy;
4. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
5. a) art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą zamienny projekt zagospodarowania terenu z uwzględnieniem podniesienia rzędnych terenu dla działki nr [...] i udzielającą pozwolenia na wznowienie robót w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedstawiony zamienny projekt zagospodarowania terenu nie zapewnia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich oraz dopuszcza dalsze kierowanie nadmiaru wód opadowych na grunty sąsiednie;
6. b) art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą zamienny projekt zagospodarowania terenu w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wykonane roboty budowlane w postaci podniesienia rzędnych terenów stanowią istotną zmianę projektu zamiennego, a tym samym ich legalizacja w drodze przedłożenia projektu zamiennego jest niezasadna i prowadzi do naruszenia słusznego interesu osób trzecich; poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji, podczas gdy materiał dowodowy wskazuje, iż w sprawie nastąpiło zbyt istotne odstępstwo od projektu, a jego legalizacja powinna nastąpić poprzez nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, tj. do stanu sprzed podniesienia rzędnych terenu;
7. c) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że tryb naprawczy w postaci przedłożenia projektu zamiennego zagospodarowania terenu uwzględniający zwiększone oddziaływanie obiektu na grunty sąsiednie, a tym samym przewidujący odpowiednie odwodnienie nieruchomości zapewni należyte poszanowanie i ochronę interesu osób trzecich, podczas gdy nielegalne podniesienie gruntów przez inwestora doprowadziło do zmiany kierunku wód opadowych i ich natężenia na gruntach sąsiednich;
8. d) art. 51 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 5 pkt 2b i pkt 9 w zw. z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowania (tj. Dz.U. Z 2002 r., nr 75, poz. 690), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt zamiennego zagospodarowania terenu, w sytuacji gdy decyzja ta umożliwia zmianę naturalnego spływu wód opadowych zwiększając teren oddziaływania obiektu na grunty sąsiednie, a zastosowane w niej systemy odwodnienia nie zapewniają zatrzymania wód opadowych i roztopowych na gruncie inwestora, a tym samym została wydana z brakiem poszanowania słusznych interesów osób trzecich;
9. e) art. 51 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 5 pkt 2b i pkt 9 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt zamiennego zagospodarowania terenu, w sytuacji, gdy projekt zamienny zagospodarowania terenu nienależycie zapewnia ochronę interesu osób trzecich i w dalszym ciągu utrzymuje zmianę kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie inwestora wód opadowych oraz roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
10. f) art. 51 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 5 pkt 2b i pkt 9 w zw. z art. 144 ustawy Kodeks cywilny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję zatwierdzającą projekt zamiennego zagospodarowania terenu, w sytuacji gdy projekt zamienny zagospodarowania terenu zatwierdzający zmianę rzędnych terenów przy zastosowaniu nieadekwatnych rozwiązań odwodnienia przewiduje zwiększone immisje obiektu budowlanego na grunty sąsiednie, czym godzi w ich ustawowe prawo własności.

Na podstawie powyższych zarzutów strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma z dnia 24 marca 2023 r. Prezydenta Miasta celem wykazania, że postępowanie w zakresie naruszenia zmiany stosunków wodnych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...],[...],[...], [...],[...] położonych przy ul. [...] w P. jest w toku. Strona wniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi strona zawarła argumentację powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

1. I. Skarga jest zasadna.
2. II. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.) zaskarżonego aktu. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie.

Stosownie do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

III. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej także w skrócie "ŁWINB") z dnia 7 marca 2023 r. nr 37/2023, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Piotrkowa Trybunalskiego (dalej także w skrócie "PINB") z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 31/2022 w przedmiocie zatwierdzenia zamiennego projektu zagospodarowania terenu z uwzględnieniem zmiany rzędnych terenu dz. ewid. nr [...], obręb [...] położonej przy ul. [...] w P. i udzielającej pozwolenia na wznowienie robót.

IV. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy Prawa budowlanego. Biorąc pod uwagę stan faktyczny w niniejszej sprawie zgodzić należy się z organami administracji, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wprowadzona przepisami ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 z późn. zm.), co wynika z art. 25 ww. ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli przed dniem 19 września 2020 r., przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 51 § 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany nałożyć, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

1. V. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że w trakcie realizacji inwestycji jaką jest budynek mieszkalny zrealizowany na dz. ewid. nr [...] doszło do zmiany ukształtowania działki inwestycyjnej tj. podwyższenia rzędnych terenu, a stwierdzone odstępstwa dotyczą zakresu objętego projektem zagospodarowania działki i jako takie stanowią istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego (por. np. wyrok NSA z 11.01.2018 r., sygn. akt II OSK 774/16; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. VI. W sytuacji, gdy dokonane zmiany (zmiana ukształtowania terenu) stanowiły zmiany, o których mowa w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego słusznie doszły do wniosku, że należy przeprowadzić postępowanie w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane w celu stwierdzenia czy zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych pozostają zgodne z prawem. Zaskarżone to tutejszego Sądu decyzje są jednak w ocenie Sądu przedwczesne, bowiem organy administracji nie dokonały oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która to ocena pozwoliłaby jednoznacznie stwierdzić, czy zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych pozostają zgodne z prawem.
3. VII. Należy w tym miejscu zauważyć, że zakres oceny przedłożonego projektu budowlanego kształtują m.in. przepisy art. 33-35 P.b., jak również przepisy techniczno-budowlane określające wymagania stawiane realizowanemu z odstępstwami obiektowi budowlanemu. Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzenia względem projektu zamiennego dokładnych czynności kontrolnych, bowiem w odniesieniu do projektu budowlanego zamiennego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące projektu budowlanego "pierwotnego" (por. wyrok NSA z 9.01.2019 r., sygn. akt II OSK 399/17). W ocenie Sądu zaskarżone decyzje takiej oceny jednak nie zawierają.
4. VIII. Stosownie do treści art. 35 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:
5. 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
6. 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
7. 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6;
8. 4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (ust. 1).

Przenosząc poczynione wyżej uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że złożony przez inwestora projekt budowlany zamienny nie został poddany wnikliwej analizie i ocenie ze strony organów nadzoru budowlanego obu instancji z punktu widzenie powołanych wyżej przepisów, a przynajmniej nie wynika to z akt postępowania administracyjnego, a przede wszystkim uzasadnień wydanych w sprawie decyzji kontrolowanych obecnie przez sąd. Brak jest również oceny zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu w kontekście rozwiązań techniczno-budowlanych przewidzianych w przepisach powołanego wyżej Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Brak jest również oceny w zakresie ochrony słusznego interesu osób trzecich – w tym wypadku skarżącego – co stanowi naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. W wydanych w niniejszej sprawie decyzjach takiej oceny zabrakło, co z kolei stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane i uniemożliwia dokonanie ich pełnej sądowej kontroli co do zgodności z prawem.

IX. W kontekście podnoszonych w skardze zarzutów należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że zagrożenie zalewaniem działki sąsiedniej przez wody opadowe to nie tylko przedmiot regulacji Prawa wodnego, pozostający poza kognicją organów nadzoru budowlanego, ale również kryterium oceny czy inwestor zaplanował i prowadzi roboty budowlane zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 9 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z 6.07.2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1868/20). W postępowaniu naprawczym problem zmiany rzędnych terenu organy nadzoru budowlanego powinny rozważyć w aspekcie wymaganym w art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego (zmiana dotycząca projektu zagospodarowania działki lub terenu) i ocenić, czy podwyższenie terenu pozostaje w zgodzie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ten ostatni przepis stanowi, że dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione, co zawiera w sobie konieczność stwierdzenia czy podniesienie rzędnych terenu do takiego rezultatu nie będzie prowadzić. Kompetencję organów nadzoru budowlanego wyznaczają w tym zakresie przepisy techniczno-budowlane, jednakże w analizowanym zakresie organy te powinny mieć na uwadze, że odpowiednie uprawnienia przeciwdziałające zmianie stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, regulowane przepisami ustawy – Prawo wodne, posiadają również inne organy administracji (wójt, burmistrz lub prezydent miasta miejsca położenia nieruchomości, na której dokonano zmian stanu wód). Z tego względu, swój zakres rozważań organy nadzoru budowlanego powinny ograniczyć wyłącznie do tego aspektu sprawy, który pozostaje w ich właściwości rzeczowej. Właściwość tę wyznacza ustalenie, że w sprawie, po pierwsze, można mówić o zmianie naturalnego spływu wód opadowych w celu skierowania ich przez inwestora na teren sąsiedniej nieruchomości, po drugie zaś, że zmiana ta nastąpiła wskutek wykonania robót budowlanych objętych prowadzonym postępowaniem naprawczym (por. Wyrok WSA w Warszawie z 8.08.2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2746/17; Wyrok NSA z 16.12.2014 r., sygn. akt II OSK 1337/13).

X. Zważywszy powyższe, w przedmiotowej sprawie ustalenia w zakresie zmiany naturalnego spływu wód organy oparły na rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta z dnia 28 grudnia 2022 r., wydanym w oparciu o przepisy Prawa wodnego i stwierdziły (w oparciu o ustalenia ww. organu w innej sprawie), że nie doszło do zmiany kierunku spływu wód opadowych i roztopowych, ponadto to Państwo P. przyczyniają się do zalewania swojej posesji. Jednakże postępowanie w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie jest w toku, co wynika z pisma Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 24 marca 2023 roku. W ocenie Sądu organy nadzoru budowalnego w niniejszej sprawie nie dokonały natomiast żadnych własnych ustaleń w powyższym zakresie, do czego były zobligowane. Warto też zauważyć swego rodzaju niekonsekwencję organu, który z jednej strony stwierdza, że na skutek podwyższenia rzędnych terenu przez inwestora nie doszło do zmiany kierunku spływu wód, z drugiej natomiast akceptuje decyzję zatwierdzającą projekt zamienny, który przewiduje kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce inwestora.

W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika więc, aby projekt zamienny w jakikolwiek sposób został oceniony w oparciu o przepisy art. 33-35 P.b., jak również przepisy techniczno-budowlane określające wymagania stawiane realizowanemu z odstępstwami obiektowi budowlanemu. Organy stwierdziły jedynie gołosłownie, że projekt zamienny jest kompletny i zgodny z przepisami, a uzupełnione opracowanie zawiera kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce inwestora. Taka ocena jest niewystarczająca i wymyka się jakiejkolwiek kontroli sądowej.

XI. Co więcej, z akt sprawy nie wynika jakakolwiek ocena zaproponowanych w projekcie zamiennym działań, które miałyby doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Organ w tym zakresie nie odniósł się w żadnej mierze do zarzutu strony skarżącej, że zaproponowane w projekcie zamiennym czynności pozwolą skutecznie zatrzymać odpływ wody na gruncie sąsiada. W sprawie organy nie dokonały analizy zaproponowanego w projekcie sposobu odprowadzenia wód, który miałby przeciwdziałać zalewaniu działki sąsiedniej, biorąc pod uwagę argumentację skarżących dotyczącą chociażby rodzaju gleb występujących na terenie inwestycji, czy też obszaru utwardzenia terenu przez inwestora kostką brukową (co zostało potwierdzone przez organ pierwszej instancji w trakcie oględzin dokonanych dnia 6 lipca 2021 r.) i wpływu tej okoliczności na absorpcyjność gruntu (por. wyrok WSA w Krakowie z 15.12.2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1186/15). Tymczasem przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w powiązaniu z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych - ustanawiają wyraźny nakaz podjęcia działań mających na celu ochronę uzasadnionych interesów właściciela nieruchomości sąsiedniej znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu. W projekcie budowlanym winny zostać zatem rozwiązane wszystkie kwestie odnoszące się do istniejących stosunków wodnych na terenie planowanej inwestycji. Rozwiązania przyjęte w projekcie powinny bowiem zapewniać ochronę projektowanego obiektu przed zalewaniem wodami opadowymi spływającymi z wyżej położonych terenów, przy czym nie może się to odbywać z naruszeniem uzasadnionych interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 14.06.2013 r., sygn. akt II SA/Po 416/13).

W uzasadnieniu decyzji ŁWINB wskazał jedynie, że, cyt.: "[...] uzupełnione we wrześniu 2022 r. opracowanie zawiera kompleksowe rozwiązania, dzięki którym całość wód opadowych zagospodarowana zostanie na działce Inwestora (strona 2 i 3 uzupełnionego opracowania). Tym samym wobec sanacji uprzednio stwierdzonych braków, należy uznać przedłożony projekt budowlany zamienny za kompletny i zgodny z przepisami, co obligowało organ I instancji do jego zatwierdzenia." Tego rodzaju uzasadnienie nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.

XII. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). biorąc pod uwagę wskazane wyżej zaniechania organów obu instancji, w ocenie Sądu, organy te ww. obowiązkom nie uczyniły zadość, czym naruszyły ww. przepisy postępowania.

XIII. Mając na uwadze powyższe w okolicznościach niniejszej sprawy organy dopuściły się zatem naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i Sąd podziela podniesione w powyższym zakresie w skardze zarzuty. W szczególności należy wskazać na treść art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Stwierdzić należy, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają wymogów powołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób niewystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których uznały, że przedłożony projekt spełnia wszystkie wynikające z przepisów prawa wymogi, a ponadto nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny podstawy prawnej decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Ponadto, skoro strona skarżąca w ramach toczącego się postępowania administracyjnego sformułowała w odwołaniu w sposób jednoznaczny konkretne zarzuty w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, to mając na uwadze wymogi stawiane uzasadnieniu faktycznemu oraz prawnemu wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. oraz uwzględniając jednocześnie zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) jak również obowiązek dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, to strona ta ma prawo oczekiwać odniesienia się przez organ do podniesionych zarzutów oraz przedstawionej na ich poparcie argumentacji. Na organie odwoławczym ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził, a w rezultacie z jakich przyczyn nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 21.06.2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 653/22; wyrok WSA we Wrocławiu z 8.03.2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 663/21; wyrok WSA w Szczecinie z 14.07.2022 r., sygn. akt II SA/Sz 294/22). Ze wskazanych wyżej obowiązków organ II instancji nie wywiązał się w pełni, odniósł się bowiem w bardzo ograniczonym zakresie do jednoznacznie sformułowanych zarzutów (odnosząc się jedynie do decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 28 grudnia 2022 r. oraz lakonicznie do kwestii immisji), co stanowi o naruszeniu ww. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ nie odniósł się praktycznie w ogóle do zarzutów naruszenia przepisów prawa budowlanego oraz Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Odniesienie się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów ma tym większe znaczenie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem o specyficznym charakterze, gdyż chodzi o rozstrzygnięcie kwestii związanych z odstępstwami od pierwotnego projektu, tym bardziej że z akt postępowania administracyjnego (chociażby z opinii sporządzonej przez uprawnionego geodetę z dnia 17 czerwca 2019 r. oraz z decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 30 września 2019 r.) jednoznacznie wynika, doszło do podwyższenia terenu sąsiedniego. Tym samym rolą organu jest wykazanie, że pomimo odstępstw od zatwierdzonego uprzednio projektu budowlanego poczynionych przez inwestora, zatwierdzony na tym plan zamienny jest zgodny z prawem i uwzględnia także interes strony skarżącej.

XIV. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, które organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni. Organy winny też dodatkowo rozważyć, mając na uwadze, że na stronie 2 projektu zamiennego autor tego projektu wskazuje, iż, cyt.: "Odprowadzenie wód opadowych z połaci dachu systemem rur spustowych i rynien oraz utwardzeń na teren Inwestora", czy ww. okoliczność nie ma wpływu na projekt budowlany. Nie jest bowiem rzeczą sądu administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych.

XV. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania oraz prawa materialnego stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

XVI. O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a., w tym 500 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.