Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał T. i J. małż. C. rozebrać zrealizowaną samowolnie dobudówkę o wymiarach 3,80 m x 4,00 m do budynku gospodarczego położonego na działce Nr 499/2 w m. P. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./.
W odwołaniu od tej decyzji J.C. podnosił, iż przedmiotowa dobudówka nie jest nowym obiektem. została wybudowana razem z budynkiem gospodarczym w 1950 r. przez jego teścia na podstawie pozwolenia na budowy. Z uwagi na bardzo zły stan techniczny /popękane ściany, zły stan dachu/ w 1985 r. na tych samych fundamentach, które były we wcześniejszej dobudówce i o tej samej konstrukcji wykonany został remont. Budynek jest już zakończony i służy jako budynek gospodarczy. Skarżący podał, że przed przystąpieniem do remontu dokonał zgłoszenia w Urzędzie Miasta i Gminy i otrzymał pozwolenie ustne od pracownika. W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. /zaskarżoną w niniejszej sprawie/ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył następujące ustalenia i wnioski:
Jak wynika z oświadczenia złożonego przez J.C. do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 18 marca 2003 r. przez organ I instancji, sporny obiekt został zrealizowany w miejscu istnienia dawnego budynku, roboty budowlane zaś były wykonywane w 1985 r. Natomiast według wyjaśnień A.P., na wniosek którego zostało wszczęte postępowanie, obiekt powstał w 1998 r. Dokonane przez PINB oględziny pozwoliły na ustalenie, że powstały obiekt wykonany jest z belitu grubości 24 cm, posiada strop żelbetowy monolityczny i dach jednospadowy konstrukcji drewnianej pokryty eternitem falistym. Budowa nie została jeszcze zakończona. Obiekt znajduje się w stanie surowym otwartym. Inwestycja realizowana jest samowolnie. Z powyższymi ustaleniami zgodzili się T. i J. małż. C., podpisując protokół bez uwag.
Uwzględniając fakt, iż budowa nie została jeszcze zakończona, w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. i nie ma znaczenie dla jej rozstrzygnięcia to, czy roboty budowlane zostały rozpoczęte w 1985 r. /data wskazana przez J. C./, czy też w 1998 r. /jak to podaje A. P./. Ustalenie daty miałoby podstawowe znaczenie w postępowaniu, gdyby budowa spornego obiektu została już zakończona. W tym przypadku bowiem, gdyby zakończenie budowy nastąpiło do 31 grudnia 1994 r., nie można byłoby zastosować art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., lecz w jego miejsce art. 37 lub 40 ustawy – Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Jeżeli zaś upłynęłoby 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego, a jego istnienie nie naruszałoby przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to w myśl art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r. organ nie mógłby nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48 tej ustawy, przy czym na właścicielu spoczywałby obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30, które określają budowy i roboty budowlane zwolnione od uzyskania pozwolenia. Między innymi w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 z obowiązku uzyskania pozwolenia zwolniona jest budowa parterowych budynków gospodarczych związanych z produkcją rolną o pow. zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, uzupełniających zabudowę zagrodową. Niemniej z zapisów art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wynika, że budowa takich budynków gospodarczych wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż posiadał on ustną zgodę pracownika Urzędu na wykonanie robót budowlanych, gdyż w świetle obowiązujących przepisów do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia /które winno mieć formę pisemną i odpowiadać wymogom stawianym w art. 30 ust. 1a ww. ustawy/ właściwy organ na piśmie nie wniesie sprzeciwu. Zgoda ustna nie uprawniała inwestorów do rozpoczęcia robót budowlanych. Dodać też należy, iż wykonywanie robót budowlanych, z wyjątkiem rozbiórek, w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. wymagało uzyskania wyłącznie pozwolenia na budowę /art. 28 ust. 1/.
Ponadto nie można zgodzić się z zakwalifikowaniem przez skarżącego wykonywanych robót budowlanych jako remontu, gdyż ich zakres, jak to wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego /oględziny, oświadczenie złożone do protokołu przez J.C./, czy też treść rozpatrywanego odwołania, zaprzeczają temu i jednoznacznie potwierdzają,iż nastąpiła budowa obiektu budowlanego /dobudówki/. Budowa ta realizowana jest bez wymaganego pozwolenia na budowę lub przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego.
Niedopełnienie przez inwestorów ww. obowiązku spowodowało konieczność zastosowania przez organ I instancji sankcji wynikających z art. 48 ww. ustawy. Przepis ten nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek podjęcia wyłącznie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
T. i J. małż. C. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnieśli, że przedmiotowa dobudówka została wykonana w latach 50-tych na podstawie pozwolenia na budowę. Z uwagi na bardzo zły stan techniczny w 1985 r. na tych samych fundamentach został wykonany remont obiektu. Jest to budynek gospodarczy i jego budowa została zakończona.
Przed przystąpieniem do remontu skarżący dokonał zgłoszenia w Urzędzie Miasta i Gminy i od pracownika tego Urzędu uzyskał ustną zgodę. Posiada on też mapę sytuacyjną /projekt podziału/ oraz opis techniczny z opinią wykonaną na zlecenie Sądu Rejonowego przez biegłego sądowego w 1986 r.
W końcowej części skargi jej autorzy określili wykonane prace budowlane jako odbudowę starego obiektu o tej samej konstrukcji, jaka była poprzednio.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Postępowanie w niniejszej sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., wobec czego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ podlegała ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości ustalenie, że przedmiotowa dobudowa do budynku mieszkalnego została zrealizowana samowolnie, wobec czego prawidłowo nakazano jej rozbiórkę na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Skarżący J.C. w trakcie oględzin w dniu 18 marca 2003 r. wyjaśnił, że dobudowę zrealizował w miejscu wcześniej istniejącego budynku.
Bez znaczenia jest zatem podnoszona w skardze okoliczność, że wcześniej istniejący obiekt został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Wykonane roboty budowlane, nazywane przez skarżących "remontem" były bowiem w istocie rozbiórką obiektu "starego" i budową "nowego".
Prawidłowość przyjętej kwalifikacji prawnej przedmiotowych robót znajduje nadto potwierdzenie w treści samej skargi, gdzie skarżący przyznają, że wykonane prace, to "odbudowa starego obiektu o tej samej konstrukcji, jaka była poprzednio".
Zgodnie z definicją budowy zawartą w art. 3 pkt 6 Pr. bud., w pojęciu tym mieści się także odbudowa obiektu budowlanego.
W świetle dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit.a Prawa budowlanego /z 1994 r./ realizacja spornej dobudowy wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Natomiast obowiązujące poprzednio przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./ przewidywały w zasadzie dla budowy takich obiektów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę /art. 28 ust. 1/. Jedynie w sytuacji określonej w § 44 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm./ właściwy organ mógł zwolnić inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego i inwentarskiego wznoszonego na obszarze wsi według projektu typowego lub powtarzalnego na terenie istniejącej zagrody. W rozpoznawanej sprawie inwestorzy takim zwolnieniem nie dysponowali.
W zależności od okresu budowy sporny obiekt wymagał więc bądź uzyskania pozwolenia na budowę /jeśli został on zrealizowany – jak twierdzą skarżący – w 1985 r./ bądź dokonania zgłoszenia właściwemu organowi /jeśli został wybudowany – jak twierdzi świadek A.P. – w 1998 r./.
W obu przypadkach konsekwencją niedotrzymania wymaganego trybu postępowania jest nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Nie zachodzi przy tym żadna z okoliczności wskazanych w art. 103 ust. 2 Pr.bud. wyłączająca stosowanie tego przepisu i umożliwiająca zastosowanie przepisów dotychczasowych, tj. art. 37 lub art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Taka sytuacja miałaby miejsce, gdyby budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy – Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. tj. przed 1 stycznia 1995 r. bądź też gdyby w stosunku do spornego obiektu przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma A.P. z dnia 7 lutego 2003 r. Z prawidłowych ustaleń organów nadzoru budowlanego, mających oparcie w zebranym materiale dowodowym, w tym w dokumentacji fotograficznej, wynika zaś, że budowa nie została dotychczas zakończona, a obiekt znajduje się w stanie surowym otwartym. Odmienne twierdzenia skarżących w tym zakresie pozostają w sprzeczności z faktami.
Jak trafnie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do prowadzenia robót budowlanych nie upoważniała inwestorów rzekoma ustna zgoda pracownika organu administracji, która to okoliczność nie została zresztą w żaden sposób wykazana.
Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wobec czego skarga na nią podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.