Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Ol 742/08, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem złożonym w sprawie. Na skutek poprzedniego wniosku skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Ponowne rozstrzyganie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale pod warunkiem, że zmieniła się sytuacja materialna strony, czego strona nie wykazała.
W ustawowym terminie J. R. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podnosił, iż nie stać go na adwokata z wyboru. Emerytury nie wystarcza mu na wykupienie leków i inne niezbędne wydatki.
W toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy na skutek wniesionego sprzeciwu J. R. został zobowiązany do złożenia dodatkowych wyjaśnień, dotyczących jego aktualnej sytuacji materialnej. Z uwagi na to, że żądanych wyjaśnień nie złożył, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja uległa pogorszeniu od dnia wystąpienia z poprzednim wnioskiem i dlatego postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010r. wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wyjaśnienia sytuacji materialnej.
Postanowieniem z dnia 15 października 2010r. tutejszy Sąd uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu. J. R. złożył oświadczenie, iż poza emeryturą, w wysokości 1099,15 zł. nie posiada żadnych innych źródeł dochodu. Wyjaśnił, że jego sytuacja materialna pogorszyła się. Jedynym jego majątkiem jest puste, nieumeblowane mieszkanie o powierzchni 38 m, Zwiększyły się wydatki skarżącego, związane z opłatami za utrzymanie tego mieszkania i leki. Skarżący wskazał, że po opłaceniu rachunków i zakupie ciepłej kurtki na zimę, w listopadzie na żywność pozostało mu tylko 197,30 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 195 § 2 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd pierwszej instancji jest możliwe tylko wtedy, gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione. W ocenie Sądu, wniesione zażalenie ma taki charakter.
Odmawiając przyznania skarżącemu prawa pomocy postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010r. Sąd nie dysponował aktualnym oświadczeniem strony o jej sytuacji życiowej i majątkowej. Na skutek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, brak ten skarżący uzupełnił, składając stosowne oświadczenie, z którego wynika, że nie jest on w stanie we własnym zakresie ponieść kosztów niniejszego postępowania.
Podnieść należy, iż co do zasady (art. 199 p.p.s.a.) strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, natomiast przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej generalnej zasady. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części.
W art. 245 p.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody.
Oceniając bieżącą sytuację materialną skarżącego poprzez zestawienie wielkości miesięcznego dochodu strony oraz wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i kosztów związanych z postępowaniem sądowo administracyjnym na obecnym etapie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż wniosek J. R. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z oświadczeń skarżącego, zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w odpowiedziach na wezwanie, prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedyny dochód miesięczny stanowi emerytura w kwocie 1099,15 zł., z której co miesiąc ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, telefonu, zakupu leków, po opłaceniu których na żywność pozostaje mu niepełne 200,- zł.
Z tych też względów, na podstawie art. 195§ 2 p.p.s.a oraz art.245§ 2 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.