Spis treści ustawy
Art. 52 ustawa o ochronie przyrody
Aktualne brzmienie
Art. 52.
1.W stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1)umyślnego zabijania;
2)umyślnego okaleczania lub chwytania;
3)umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;
4)transportu;
5)chowu lub hodowli;
6)zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;
7)niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania;
8)niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień;
9)umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień;
10)zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w celu sprzedaży okazów gatunków;
11)wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
12)umyślnego płoszenia lub niepokojenia;
13)umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących;
14)fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie lub niepokojenie;
15)umyślnego przemieszczania z miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;
16)umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
1a.W stosunku do innych niż dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy:
1)umyślnego zabijania;
2)umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;
3)transportu;
4)chowu lub hodowli;
5)przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;
6)zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w celu sprzedaży okazów gatunków;
7)wwożenia z zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;
8)umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.
2.W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt, odstępstwa od zakazów, o których mowa w ust. 1 i 1a, dotyczące:
1)usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków;
2)usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne;
3)chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabłąkanych zwierząt i przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;
4)chwytania zwierząt rannych lub osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczania ich do ośrodków rehabilitacji zwierząt;
5)zapobiegania poważnym szkodom w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia;
6)pozyskiwania okazów gatunków, o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie;
7)przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków, o których mowa w art. 49 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, o którym mowa w pkt 6;
8)przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a także wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą państwa i wwiezionych z zagranicy na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;
9)zbierania i przechowywania piór ptaków;
10)wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki leśnej lub rolnej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów.
3. (uchylony)
4.W przypadku gatunków ptaków zapobieganie poważnym szkodom, o którym mowa w ust. 2 pkt 5, odnosi się do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.
5.Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, a także chronionych gatunków ptaków.
6.Wprowadzenie odstępstwa, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, jest możliwe w sytuacji braku znacząco negatywnego wpływu gospodarki leśnej lub rolnej na stan zachowania gatunku.
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 9.10.2026, tekst z 3.08.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 5 pkt 1 definicjagatunek – zarówno gatunek w znaczeniu biologicznym, jak i każdą niższą od gatunku biologicznego jednostkę systematyczną, populację, a także mieszańce tego gatunku w pierwszym lub drugim pokoleniu, z wyjątkiem form, ras i…
- art. 5 pkt 11a definicjaokaz gatunku – roślinę, zwierzę lub grzyb z danego gatunku, żywe lub martwe, każdą ich część, formę rozwojową, jajo lub wydmuszkę, a także produkt pochodny również zawarty w innych towarach oraz towary, które zgodnie z d…
- art. 5 pkt 12 definicjaostoja – miejsce o warunkach sprzyjających egzystencji roślin, zwierząt lub grzybów zagrożonych wyginięciem lub rzadkich gatunków;
- art. 5 pkt 13 definicjaośrodek rehabilitacji zwierząt – miejsce, w którym jest prowadzone leczenie i rehabilitacja zwierząt dziko występujących, wymagających okresowej opieki człowieka w celu przywrócenia ich do środowiska przyrodniczego;
- art. 5 pkt 15a definicjaroślina, zwierzę lub grzyb dziko występujący – roślinę, zwierzę lub grzyba:
- art. 5 pkt 17 definicjasiedlisko przyrodnicze – obszar lądowy lub wodny, naturalny, półnaturalny lub antropogeniczny, wyodrębniony w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne;
- art. 5 pkt 20 definicjaśrodowisko przyrodnicze – krajobraz wraz z tworami przyrody nieożywionej oraz naturalnymi i przekształconymi siedliskami przyrodniczymi z występującymi na nich roślinami, zwierzętami i grzybami;
- art. 5 pkt 21 definicjatereny zieleni – tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogr…
- art. 75 ust. 1 definicjaUtworzenie i prowadzenie ośrodka rehabilitacji zwierząt, zwanego dalej „ośrodkiem”, wymaga uzyskania zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
- art. 49 pkt 1 lit. c odesłaniezwierząt objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,
Orzeczenia i interpretacje 34
Powołują ten przepis: 3 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS) i 31 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA); najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Wyrok NSA z 21 listopada 2024 r., III OSK 1060/23
- Wyrok WSA w Warszawie z 25 stycznia 2024 r., IV SA/Wa 2353/23
- Wyrok NSA z 11 października 2022 r., II OSK 1464/21
- Wyrok WSA w Warszawie z 22 sierpnia 2022 r., IV SA/Wa 709/22
- Wyrok WSA w Warszawie z 8 lipca 2022 r., IV SA/Wa 894/22
- Wyrok WSA w Warszawie z 31 maja 2022 r., IV SA/Wa 608/22
- Wyrok NSA z 12 stycznia 2021 r., III OSK 3421/21
- Wyrok NSA z 12 stycznia 2021 r., III OSK 3420/21
- Uzasadnienie SR w Bełchatowie z 10 lipca 2020 r., II K 1115/19
- Wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 2035/19
Wszystkie (34) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
4 brzmień, obecne od 13.02.2022
… mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku II i IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i floryi, a także chronionych gatunków ptaków.
6. Wprowadzenie odstępstwa, o którym …
… Ochrony Środowiska;
9) zbierania i przechowywania piór ptaków;
10) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki leśnej lub rolnej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów.
3. (uchylony)
4. W przypadku gatunków ptaków zapobieganie poważnym … 5, odnosi się do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.
5. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku II i IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory i chronionych gatunków ptaków.
6. Wprowadzenie odstępstwa, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, jest możliwe w sytuacji …
Art. 52.
1. W stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone następujące zakazy.:
1) umyślnego zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, a także posiadania żywych zwierząt;
2) zbierania, przetrzymywania i posiadania zwierząt martwych, w tym spreparowanych, a także ich części i produktów pochodnychumyślnego okaleczania lub chwytania;
3) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych ilub form rozwojowych;
4) niszczenia ich siedlisk i ostoitransportu;
5) chowu lub hodowli;
6) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;
7) niszczenia siedlisk lub ostoi, będących …
Odsyłają tu 17
- ustawa o ochronie przyrody art. 49 pkt 2 do art. 52 ust. 1, art. 52 ust. 1a, art. 52 ust. 2
- ustawa o ochronie przyrody art. 52a ust. 2 do art. 52 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 pkt 12, art. 52 ust. 1 pkt 13, art. 52 ust. 1 pkt 15, art. 52 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1 pkt 3, art. 52 ust. 1 pkt 4, art. 52 ust. 1 pkt 7, art. 52 ust. 1 pkt 8
- ustawa o ochronie przyrody art. 53 do art. 52 ust. 1, art. 52 ust. 1a, art. 52 ust. 2
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 1 pkt 1 do art. 52 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 pkt 11, art. 52 ust. 1 pkt 16, art. 52 ust. 1 pkt 3, art. 52 ust. 1a pkt 1, art. 52 ust. 1a pkt 7, art. 52 ust. 1a pkt 8
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 1 pkt 2 do art. 52 ust. 1, art. 52 ust. 1a
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 2 pkt 1 do art. 52 ust. 1, art. 52 ust. 1a
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 2 pkt 2 do art. 52 ust. 1 pkt 10, art. 52 ust. 1 pkt 12, art. 52 ust. 1 pkt 13, art. 52 ust. 1 pkt 14, art. 52 ust. 1 pkt 15, art. 52 ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1 pkt 4, art. 52 ust. 1 pkt 5, art. 52 ust. 1 pkt 6, art. 52 ust. 1 pkt 7, art. 52 ust. 1 pkt 8, art. 52 ust. 1 pkt 9, art. 52 ust. 1a pkt 2, art. 52 ust. 1a pkt 3, art. 52 ust. 1a pkt 4, art. 52 ust. 1a pkt 5, art. 52 ust. 1a pkt 6
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 2b do art. 52 ust. 1, art. 52 ust. 1a
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 2c do art. 52 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 pkt 3
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 4c do art. 52 ust. 1 pkt 13
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 4d do art. 52 ust. 1 pkt 11, art. 52 ust. 1a pkt 7
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 4e do art. 52 ust. 1 pkt 12
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 8 do art. 52 ust. 2 pkt 3
- ustawa o ochronie przyrody art. 56 ust. 8b do art. 52 ust. 2 pkt 4
- ustawa o ochronie przyrody art. 56a ust. 1 do art. 52 ust. 1
- ustawa o ochronie przyrody art. 83b ust. 1 pkt 11 do art. 52 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1 pkt 12, art. 52 ust. 1 pkt 13, art. 52 ust. 1 pkt 15, art. 52 ust. 1 pkt 3, art. 52 ust. 1 pkt 7, art. 52 ust. 1 pkt 8
- ustawa o ochronie przyrody art. 118a ust. 3 do art. 52 ust. 1
Odsyła do 6
- ustawa o ochronie przyrody art. 52 ust. 1 odesłanie
- ustawa o ochronie przyrody art. 52 ust. 1a odesłanie
- ustawa o ochronie przyrody art. 49 pkt 1 lit. c odesłanie
- ustawa o ochronie przyrody art. 52 ust. 2 pkt 6 odesłanie
- ustawa o ochronie przyrody art. 52 ust. 2 pkt 5 odesłanie
- ustawa o ochronie przyrody art. 52 ust. 2 pkt 10 odesłanie