Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Wróć do art. 17
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 5

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowejz 5 listopada 2026 r., sygn. 0114-KDIP3-1.4011.894.2026.1.EC

Interpretacja aktualnaStanowisko prawidłoweTekst u wydawcy: EUREKA

Interpretacja indywidualna wiąże organ tylko w sprawie osoby, która o nią wystąpiła, i tylko przy opisanym stanie faktycznym. Innym pokazuje, jak organ rozumie przepisy.

TezaUznanie umorzenia udziałów w sp. z o.o. za transakcję kontrolowaną.

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe Szanowny Panie, stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 września 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną, polskim rezydentem podatkowym. Prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych; opisane niżej udziały nie zostały nabyte w ramach ani na potrzeby tej działalności i stanowią jego majątek prywatny. Wnioskodawca posiada 25 udziałów o wartości nominalnej 100 zł każdy (łącznie 2 500 zł) w A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (…) (KRS (…), NIP (…); dalej: „Spółka”). Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5 000 zł i dzieli się na 50 równych udziałów po 100 zł; udziały Wnioskodawcy stanowią 50% kapitału i 50% głosów.

Pozostałe 25 udziałów (50%) posiada druga osoba fizyczna (dalej: „Drugi Wspólnik”), będąca jedynym członkiem zarządu Spółki. Wnioskodawcy i Drugiego Wspólnika nie łączy małżeństwo, pokrewieństwo, powinowactwo ani inne powiązania w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT poza wspólnym uczestnictwem w Spółce. Wnioskodawca nabył udziały na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 28 marca 2025 r. z dotychczasowym jedynym wspólnikiem — spółką kapitałową niepowiązaną z Wnioskodawcą — za cenę 2 500 zł, odpowiadającą wartości nominalnej.

Wnioskodawca pełnił funkcję członka zarządu Spółki od 28 marca 2025 r., kiedy został powołany uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników; jego mandat ustał 31 marca 2026 r. wskutek skutecznie złożonej rezygnacji. Od tego dnia Wnioskodawca nie jest członkiem zarządu ani prokurentem, nie jest zatrudniony w Spółce i nie świadczy na jej rzecz usług zarządczych. Zachowuje uprawnienia korporacyjne wspólnika (50% głosów na zgromadzeniu wspólników, prawo kontroli), nie uczestniczy jednak w podejmowaniu bieżących decyzji zarządu ani w prowadzeniu spraw Spółki.

Spółka jest podatnikiem CIT na zasadach ogólnych (nie stosuje ryczałtu od dochodów spółek), ma status małego podatnika i prowadzi działalność produkcyjno-handlową. Umowa Spółki w § 8 ust. 3 stanowi, że udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez Spółkę (umorzenie dobrowolne). Umowa nie przewiduje umorzenia przymusowego ani automatycznego, nie określa minimalnego wynagrodzenia za umarzane udziały i nie wyłącza umorzenia bez wynagrodzenia. Między Wnioskodawcą a Drugim Wspólnikiem istnieje trwała rozbieżność co do koncepcji rozwoju i sposobu funkcjonowania Spółki, uniemożliwiająca dalszą współpracę właścicielską.

Wnioskodawca zamierza zakończyć uczestnictwo w Spółce. Wnioskodawca ocenia możliwość sprzedaży pakietu 50% udziałów osobie trzeciej jako ograniczoną z uwagi na strukturę 50/50, krótką historię Spółki i konflikt właścicielski. Z tych względów oraz z woli szybkiego i definitywnego zakończenia sporu bez angażowania środków Spółki strony zamierzają przeprowadzić dobrowolne umorzenie wszystkich udziałów Wnioskodawcy bez wynagrodzenia. Przebieg zdarzenia przyszłego: (1) Zgromadzenie Wspólników podejmie uchwałę o umorzeniu 25 udziałów Wnioskodawcy w trybie dobrowolnym, na podstawie § 8 ust. 3 umowy Spółki w zw. z art. 199 § 1–3 KSH, bez wynagrodzenia, za pisemną zgodą Wnioskodawcy (art.

199 § 3 KSH); (2) Spółka nabędzie od Wnioskodawcy udziały nieodpłatnie, wyłącznie w celu umorzenia, umową w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 § 1 KSH); (3) umorzenie nastąpi bez obniżenia kapitału zakładowego (pozostanie 5 000 zł), a Zgromadzenie Wspólników zmieni umowę Spółki, dostosowując wartość nominalną pozostałych 25 udziałów do 200 zł; (4) zmiany zostaną zgłoszone do KRS. Po umorzeniu jedynym wspólnikiem będzie Drugi Wspólnik.

Wnioskodawca nie otrzyma od Spółki ani od Drugiego Wspólnika żadnego wynagrodzenia ani innego świadczenia — pieniężnego, w naturze, w formie zwolnienia z zobowiązania, przejęcia długu, przeniesienia praw ani jakiegokolwiek innego przysporzenia — w związku z umorzeniem, ani w chwili umorzenia, ani w przyszłości. Nie istnieją i nie zostaną zawarte porozumienia przewidujące świadczenia na rzecz Wnioskodawcy w zamian za zgodę na umorzenie. Nie sporządzono wyceny rynkowej udziałów.

Według sprawozdania finansowego Spółki za pierwszy rok obrotowy (17.10.2024 – 31.12.2025), złożonego do rejestru przedsiębiorców KRS, kapitał własny Spółki wynosił 381 406,35 zł, a przypadająca na udziały Wnioskodawcy wartość księgowa — 190 703,18 zł. Jako element zdarzenia przyszłego Wnioskodawca przyjmuje, że wartość umarzanych udziałów na dzień umorzenia przewyższa cenę ich nabycia (2 500 zł) i nie przekracza 2 000 000 zł. Wnioskodawcy nie są znane okoliczności wskazujące na wielokrotny wzrost wartości Spółki od dnia bilansowego. Wnioskodawca i Spółka są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o PIT (50% udziałów w kapitale).

W roku podatkowym, w którym nastąpi umorzenie, Wnioskodawca nie realizuje ani nie planuje innych transakcji kontrolowanych jednorodnych z opisanym umorzeniem, również z innymi podmiotami powiązanymi. Wnioskodawca nie opiera swojego stanowiska na zwolnieniu z art. 23z pkt 1 ustawy o PIT.

Pytania

1. Czy w związku z opisanym dobrowolnym umorzeniem udziałów bez wynagrodzenia po stronie Wnioskodawcy powstanie przychód (dochód) podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych — w szczególności przychód z odpłatnego zbycia udziałów, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 17 ust. 2 i art. 19 ustawy o PIT, przychód z udziału w zyskach osób prawnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 24 ust. 5 ustawy o PIT, albo przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT — oraz czy Wnioskodawca będzie obowiązany wykazać to zdarzenie w zeznaniu rocznym (PIT-38)?

2. Czy w związku z opisanym umorzeniem udziałów bez wynagrodzenia Wnioskodawca będzie obowiązany do ustalenia (wykazania) dochodu na podstawie art. 23o ust. 1 i 2 ustawy o PIT w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu, jakie za umarzane udziały ustaliłyby podmioty niepowiązane, oraz czy w związku z tym zdarzeniem powstanie po stronie Wnioskodawcy obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych (art. 23w ust. 1 ustawy o PIT) lub złożenia informacji o cenach transferowych (art. 23zf ustawy o PIT)?

Pana stanowisko w sprawie

Ad 1. Zdaniem Wnioskodawcy w związku z opisanym dobrowolnym umorzeniem udziałów bez wynagrodzenia nie powstanie po jego stronie przychód ani dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na żadnej z wymienionych podstaw, a Wnioskodawca nie będzie obowiązany wykazywać tego zdarzenia w zeznaniu PIT-38. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, a zgodnie z art. 11 ust. 1 przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Przychodem jest zatem wyłącznie definitywne przysporzenie majątkowe — zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów podatnika. W opisanym zdarzeniu Wnioskodawca nie otrzymuje żadnego świadczenia; przeciwnie, jego majątek ulega pomniejszeniu o wartość umarzanych udziałów. Brak przysporzenia wyklucza powstanie przychodu w rozumieniu ustawy. Umorzenie dobrowolne następuje przez nabycie udziałów przez spółkę w celu umorzenia (art. 199 § 1 KSH).

Od 1 stycznia 2011 r., po uchyleniu art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT, dochód z tytułu zbycia udziałów na rzecz spółki w celu umorzenia nie jest kwalifikowany jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych, lecz podlega ocenie jako przychód z odpłatnego zbycia udziałów na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT. Przepis ten obejmuje wyłącznie zbycie odpłatne. Skoro Wnioskodawca zbywa udziały na rzecz Spółki nieodpłatnie — zgodnie z wyraźnym upoważnieniem ustawowym z art. 199 § 3 KSH, który stanowi, że za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia — nie dochodzi do odpłatnego zbycia, a art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a nie znajduje zastosowania.

W konsekwencji nie ma również zastosowania art. 19 ustawy o PIT (stosowany do przychodów z art. 17 ust. 1 pkt 6 odpowiednio na podstawie art. 17 ust. 2), ponieważ przepis ten służy weryfikacji ceny w czynnościach odpłatnych, a w opisanym zdarzeniu cena nie występuje. Art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o PIT dotyczy dochodu z umorzenia udziałów i odnosi się do umorzenia przymusowego lub automatycznego; niezależnie od tego przepis wymaga faktycznego uzyskania dochodu, którego w przypadku umorzenia bez wynagrodzenia nie ma. Art. 20 ust. 1 ustawy o PIT (inne źródła) również wymaga otrzymania przysporzenia, którego brak.

Stanowisko to jest zgodne z utrwaloną praktyką interpretacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. interpretacja indywidualna z 1 września 2023 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.572.2023.1.AK, w której stwierdzono, że „dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia nie generuje dla wnioskodawcy dochodu (względnie przychodu) podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym”, a także interpretacje z 17 kwietnia 2025 r., sygn. 0112-KDIL2-2.4011.163.2025.1.AG oraz 0112-KDIL2-2.4011.170.2025.1.WS, potwierdzające neutralność podatkową umorzenia bez wynagrodzenia zarówno dla wspólnika, którego udziały są umarzane, jak i dla wspólników pozostających w spółce.

Skoro nie powstaje przychód z kapitałów pieniężnych, Wnioskodawca nie ma obowiązku wykazania zdarzenia w zeznaniu PIT-38 (art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy o PIT dotyczy dochodów z art. 30b, które w opisanym zdarzeniu nie powstają). Ad 2. Zdaniem Wnioskodawcy w związku z opisanym umorzeniem nie będzie on obowiązany do ustalenia dochodu na podstawie art. 23o ust. 1 i 2 ustawy o PIT, a po jego stronie nie powstanie obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych ani złożenia informacji o cenach transferowych. Wnioskodawca i Spółka są podmiotami powiązanymi (art. 23m ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o PIT).

Wnioskodawca uwzględnia linię orzeczniczą NSA (wyroki z 28 listopada 2023 r., m.in. II FSK 255/21; z 6 marca 2025 r., II FSK 772/22; z 19 marca 2025 r., II FSK 791/22) i przyjmuje, że dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia może stanowić transakcję kontrolowaną w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. Sama taka kwalifikacja nie rozstrzyga jednak ani o powstaniu i wysokości dochodu po stronie Wnioskodawcy, ani o obowiązkach dokumentacyjnych — te zależą od odrębnych przesłanek ustawowych. Wnioskodawca nie wywodzi swojego stanowiska z ogólnego wyłączenia czynności nieodpłatnych spod przepisów o cenach transferowych. Obowiązek dokumentacyjny i informacyjny.

Zgodnie z art. 23w ust. 1 i 2 ustawy o PIT lokalną dokumentację cen transferowych sporządza się dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym 10 000 000 zł (transakcje towarowe i finansowe) albo 2 000 000 zł (transakcje usługowe i inne). Zdaniem Wnioskodawcy wartość opisanej transakcji należy ustalić na podstawie art. 23x ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT jako wartość umarzanych udziałów; zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego nie przekracza ona 2 000 000 zł, a Wnioskodawca nie realizuje w roku umorzenia innych transakcji kontrolowanych jednorodnych z umorzeniem — z żadnym podmiotem powiązanym — które podlegałyby agregacji.

Skoro próg nie jest przekroczony, nie powstaje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji. Nie powstaje również obowiązek złożenia informacji o cenach transferowych: art. 23zf ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT dotyczy podmiotów obowiązanych do sporządzenia dokumentacji, a art. 23zf ust. 1 pkt 2 — podmiotów realizujących transakcje zwolnione z tego obowiązku na podstawie art. 23z pkt 1–2 lub 9–11, a więc transakcje przekraczające progi; żadna z tych sytuacji nie zachodzi. Wnioskodawca nie powołuje się na zwolnienie z art. 23z pkt 1. Określenie dochodu.

Wnioskodawca uwzględnia art. 9 ust. 2 oraz art. 11 ust. 1a ustawy o PIT, które nakazują uwzględniać art. 23o przy ustalaniu skutków transakcji kontrolowanych. Nie wywodzi braku opodatkowania wyłącznie z nieotrzymania wynagrodzenia ani z dopuszczalności umorzenia bez wynagrodzenia na podstawie Kodeksu spółek handlowych. Zdaniem Wnioskodawcy w opisanym zdarzeniu nie powstanie obowiązek wykazania dochodu odpowiadającego hipotetycznemu wynagrodzeniu za udziały. Wnioskodawca powołuje rzeczywisty cel zakończenia konfliktu właścicielskiego przy strukturze 50/50, definitywne ustanie uczestnictwa w Spółce oraz brak jakichkolwiek świadczeń otrzymywanych w związku z umorzeniem — obecnie i w przyszłości.

Okoliczności te przedstawia jako uzasadnienie swojego stanowiska podlegające ocenie organu, a nie jako automatyczne wyłączenie przepisów o cenach transferowych. Przesłanki określenia dochodu wynikają z art. 23o ust. 2 ustawy o PIT; przy ich ocenie należy uwzględnić rzeczywisty przebieg i okoliczności transakcji oraz faktyczne zachowanie stron (ust. 3). Wnioskodawca uwzględnia również możliwość zastosowania ust. 4 po spełnieniu wskazanych w nim warunków, w tym z uwzględnieniem opcji realistycznie dostępnych stronom w momencie transakcji. Nie twierdzi, że organ jest zawsze związany nieodpłatną formą czynności przyjętą przez strony.

Jednocześnie samo powiązanie ze Spółką oraz zakwalifikowanie umorzenia jako transakcji kontrolowanej nie oznaczają automatycznie spełnienia przesłanek określenia dochodu, a brak porównywalnych transakcji nie stanowi samodzielnej podstawy zastosowania ust. 4 (ust. 5). Powołane wyroki NSA zapadły w sprawach dotyczących obowiązku dokumentacyjnego spółek będących podatnikami CIT i rozstrzygały o zakresie definicji transakcji kontrolowanej. Wnioskodawca podtrzymuje stanowisko o braku obowiązku ustalenia i wykazania dochodu w opisanym zdarzeniu i wnosi o jego ocenę z uwzględnieniem art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 1 i 1a oraz art. 23o ust. 1–5 ustawy o PIT oraz opisanego zdarzenia przyszłego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 , 52 , 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych kompleksowo reguluje skutki podatkowe czynności związanych z uzyskaniem, posiadaniem i utratą statusu wspólnika w spółce zdefiniowanej w art. 5a pkt 28 ww. ustawy (tj. m.in. w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością).

Umorzenie udziałów polega na ich prawnym unicestwieniu, tj. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów. Tryb umarzania udziałów reguluje art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.), zgodnie z którym: § 1. Udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe).

Przesłanki i tryb przymusowego umorzenia określa umowa spółki. § 2. Umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. Wynagrodzenie to, w przypadku umorzenia przymusowego, nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników.

W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać również uzasadnienie. § 3. Za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia. § 4. Umowa spółki może stanowić, że udział ulega umorzeniu w razie ziszczenia się określonego zdarzenia bez powzięcia uchwały zgromadzenia wspólników.

Stosuje się wówczas przepisy o umorzeniu przymusowym. § 5. W przypadku ziszczenia się określonego w umowie spółki zdarzenia, o którym mowa w § 4, zarząd powinien powziąć niezwłocznie uchwałę o obniżeniu kapitału zakładowego, chyba że umorzenie udziału następuje z czystego zysku. § 6. Umorzenie udziału z czystego zysku nie wymaga obniżenia kapitału zakładowego. § 7. W razie umorzenia wymagającego obniżenia kapitału zakładowego, umorzenie następuje z chwilą obniżenia kapitału zakładowego.

Zgodnie z tymi przepisami Kodeksu spółek handlowych można wyróżnić trzy sposoby umarzania udziałów: 1) umorzenie dobrowolne – w którym wspólnik musi wyrazić zgodę na umorzenie posiadanych przez niego udziałów; dochodzi do niego w drodze wykupu przez spółkę udziałów i ich umorzenia; 2) umorzenie przymusowe – niezależne od zgody wspólnika, zgodnie z przesłankami określonymi w umowie spółki, które umożliwiają podjęcie stosownej uchwały o umorzeniu; 3) umorzenie automatyczne (warunkowe) – w konstrukcji podobne do umorzenia przymusowego; dochodzi do skutku w razie ziszczenia się określonych w umowie spółki zdarzeń, z tym że nie jest wymagana uchwała o umorzeniu.

Umarzanie udziałów, co do zasady, odbywa się za wynagrodzeniem. Jednak w ramach umorzenia dobrowolnego dopuszcza się także umorzenie nieodpłatne. W takiej sytuacji dochodzi najpierw do zbycia tych udziałów przez udziałowca i nabycia ich przez spółkę, a dopiero w drugiej kolejności do ich umorzenia przez spółkę w przyszłości. Zatem w przypadku umorzenia dobrowolnego dochodzi do nabycia udziałów przez spółkę i odrębnie ich umorzenia – w dwóch etapach działań.

Przechodząc na grunt przepisów prawa podatkowego, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15 , art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19 , art. 25b , art. 30ca , art. 30da i art. 30f , są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12–14 i art. 17. Użyte w powyższym przepisie sformułowanie „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c. Pełen katalog przychodów należących do kapitałów pieniężnych wymieniony został w art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na podstawie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych faktycznie uzyskane z tego udziału, w tym również: a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych, b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach, c) podział majątku likwidowanej osoby prawnej lub spółki, d) wartość dokonanych na rzecz wspólników spółek, nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych. Zgodnie z art. 17 ust. 1ab pkt 1 ww. ustawy, przychód określony w ust. 1 pkt 6 ww. ustawy: z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych.

Stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także przychody z umorzenia udziałów (akcji) lub ze zmniejszenia ich wartości. Wykładnia literalna tego przepisu prowadzi do wniosku, że przychodem z udziału w zyskach osób prawnych jest m.in. przychód z umorzenia udziałów lub akcji udziałowca lub akcjonariusza, którego udziały lub akcje zostały umorzone. Jednakże przytoczony przepis art. 24 ust. 5 pkt 1 ww. ustawy nie obejmuje swą dyspozycją zbycia udziałów (akcji) w celu umorzenia, czyli umorzenia dobrowolnego.

W przypadku umorzenia dobrowolnego udziałów w spółkach kapitałowych dochodzi do zbycia tych udziałów, a osiągnięty przychód z tego tytułu należy zakwalifikować – zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – do kapitałów pieniężnych. Dyspozycją tego przepisu objęte jest wyłącznie zbycie o charakterze odpłatnym. W sytuacji, kiedy umorzenie udziałów przeprowadzane jest bez wynagrodzenia, nie powstaje przychód należny. Udziałowcowi, którego udziały umarzane są bez wynagrodzenia, nie przysługuje więc tytuł prawny do żądania wypłaty wynagrodzenia.

Nie dochodzi wówczas do powstania przychodu, który można byłoby określić jako przychód zgodny z dyspozycją ww. przepisu. W niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z umorzeniem udziałów bez wynagrodzenia nie otrzyma Pan pieniędzy ani wartości pieniężnych (jak również świadczenia te nie są postawione do Pana dyspozycji). Brak jest również podstaw do uznania, że w związku z tym zdarzeniem otrzyma Pan świadczenie w naturze lub inne nieodpłatne świadczenia. Stąd na podstawie art. 11 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie można mówić w takim przypadku o powstaniu przychodu podatkowego.

Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis sprawy oraz przytoczone regulacje prawne, w wyniku dobrowolnego umorzenia Pana udziałów w Spółce bez wynagrodzenia nie powstał po Pana stronie przychód (dochód) podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż w tej sytuacji nie wystąpiło realne przysporzenie majątkowe. Następną kwestią do rozstrzygnięcia jest obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej cen transferowych.

W myśl przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

Stosownie do treści art. 19 ust. 3 tej ustawy: Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia. W myśl art. 19 ust. 4 ww. ustawy: Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej.

W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający. Innymi słowy, zasadą jest, że przychodem ze zbycia udziałów w celu ich dobrowolnego umorzenia jest wartość wyrażona w cenie (wynagrodzeniu określonym w uchwale). Możliwość ustalenia przychodu w innej wysokości jest natomiast odstępstwem od tej zasady.

Stąd uprawnienie przysługujące właściwym organom podatkowym do jego weryfikacji w sytuacji, gdy wartość zbywanych udziałów/akcji, wyrażona w „cenie” (wynagrodzeniu) w sposób znaczny (dość duży, istotny, wyróżniający się) odbiega od wartości rynkowej przedmiotu zbycia i jednocześnie nie znajduje to uzasadnionych (opartych na obiektywnych racjach, podstawach) przyczyn. Ustawa nie określa przy tym warunków uznania omawianej różnicy za „znaczną”. Oceniając tę kwestię organ podatkowy powinien w szczególności rozważyć kwestię relacji wartości, jakie pojawiły się w związku z daną operacją zbycia udziałów.

W art. 23m ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawarto definicje pojęć używanych w kolejnych artykułach Rozdziału 4b tej ustawy.

Stosownie do art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy: Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o podmiotach powiązanych - oznacza to: a) podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub b) podmioty, na które wywiera znaczący wpływ: - ten sam inny podmiot lub - małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub c) spółkę niebędącą osobą prawną i jej wspólnika, lub, ca) spółkę, o której mowa w art. 5a pkt 28 lit. c, i jej komplementariusza, lub cb) spółkę, o której mowa w art. 5a pkt 28 lit. e, i jej wspólnika, lub d) podatnika i jego zagraniczny zakład.

Jak stanowi art. 23m ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przez wywieranie znaczącego wpływu, o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a i b, rozumie się: 1) posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%: a) udziałów w kapitale lub b) praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub c) udziałów lub praw do udziału w zyskach, stratach lub majątku, lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, lub 2) faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub 3) pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.

Powołane przepisy odwołują się do pojęcia transakcji kontrolowanych, których definicja ustawowa zawarta została w art. 23m ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten stanowi, że: Ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o transakcji kontrolowanej – oznacza to identyfikowane na podstawie rzeczywistych zachowań stron działania o charakterze gospodarczym, w tym przypisywanie dochodów do zagranicznego zakładu, których warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań. Stosownie z art. 23o ust. 1 i 2 ww. ustawy: 1. Podmioty powiązane są obowiązane ustalać ceny transferowe na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.

2. Jeżeli w wyniku istniejących powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane, i w wyniku tego podatnik wykazuje dochód niższy (stratę wyższą) od tego, jakiego należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały, organ podatkowy określa dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.

Zgodnie z art. 23w ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Podmioty powiązane są obowiązane do sporządzania w postaci elektronicznej lokalnej dokumentacji cen transferowych, za rok podatkowy, w terminie do końca dziesiątego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, w celu wykazania, że ceny transferowe zostały ustalone na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.

Zgodnie z art. 23w ust. 2 ww. ustawy: Lokalna dokumentacja cen transferowych jest sporządzana dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne: 1) 10 000 000 zł – w przypadku transakcji towarowej; 2) 10 000 000 zł – w przypadku transakcji finansowej; 3) 2 000 000 zł – w przypadku transakcji usługowej; 4) 2 000 000 zł – w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1-3. Z opisu sprawy wynika, że jest Pan udziałowcem w spółce z o.o. Zamierza Pan zakończyć uczestnictwo w spółce z o.o., w związku z tym nastąpi umorzenie dobrowolne Pana udziałów bez wynagrodzenia.

Podstawą umorzenia udziałów będzie Pana zgoda oraz uchwała Zgromadzenia Wspólników Spółki, która będzie określała warunki tego umorzenia. Wartość rynkowa umarzanych udziałów nie przekroczy 2 000 000 zł. W tym miejscu należy zauważyć, że zgromadzenie wspólników jest organem Spółki, który wprawdzie w sposób bezpośredni nie prowadzi bieżącej polityki Spółki, podejmuje jednak decyzje o charakterze strategicznym. W skład zgromadzenia wspólników wchodzi każdy ze wspólników Spółki. To właśnie w tym miejscu skupia się najważniejsza władza w Spółce, władza wspólników.

Wskazane przepisy nakładają obowiązki dokumentacyjne na podmioty powiązane w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z opisu zdarzenia wynika, że w niniejszej sprawie do transakcji dochodzi pomiędzy podmiotami powiązanymi. Kwestia ta jako element zdarzenia przyszłego, nie będzie zatem przedmiotem dalszych rozważań. Ponadto dla ustalenia czy do umorzenia udziałów bez wynagrodzenia stosuje się regulacje o cenach transferowych należy odnieść się w dalszej kolejności do definicji „transakcja”.

Zgodnie z internetowym Słownikiem języka polskiego (https://sjp.pwn.pl/), pojęcie „transakcji” ma dwojakie znaczenie: operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług, umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług, też: zawarcie takiej umowy. Wykładnia językowa nie wyjaśnia jednak wszystkich wątpliwości związanych z zakresem pojęcia „transakcji”, ponieważ ogranicza się do umów handlowych i innych operacji, których skutkiem jest kupno lub sprzedaż towarów i usług. Należy jednak zauważyć, że przedmiotem obrotu gospodarczego są nie tylko towary i usługi, ale wszelkie rzeczy i prawa mające wartość ekonomiczną, w tym papiery wartościowe.

W efekcie, za transakcję należy przyjąć wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr. Wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazują, że termin „transakcja” jest synonimem pojęcia „umowa” (np. wyroki NSA z 8 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 4000/13, z 30 września 2015 r., sygn. akt II FSK 3137/14, z 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2849/12, z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1052/11).

Orzecznictwo i doktryna dają zatem podstawy do uznania za transakcję w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr, które mają wpływ na dochód (stratę) podatnika w rozumieniu ustaw o podatku dochodowym. Należy również zaznaczyć, że konstrukcja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wskazuje na wyłączenie z zakresu unormowania tego przepisu jakiegoś rodzaju transakcji.

W związku z powyższym przez „transakcje” w rozumieniu wyżej powołanych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy rozumieć wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr, które mają wpływ na dochód (stratę) podatnika w rozumieniu ustaw o podatku dochodowym. W konsekwencji, umorzenie udziałów, niezależnie od jego charakteru (dobrowolne lub przymusowe), mieści się w pojęciu „transakcja kontrolowana” i powinno być przedmiotem dokumentacji podatkowej, jeśli wartość takiej transakcji przekracza progi istotności określone w art. 23w ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na konieczność sporządzania takiej dokumentacji wskazuje pośrednio cel regulacji, jakim jest zapewnienie podatkowej transparentności stosunków między podmiotami powiązanymi. Biorąc zatem pod uwagę wyżej opisaną wykładnię oraz przedstawiony opis zdarzenia przyszłego, należy stwierdzić, że będą miały zastosowanie w odniesieniu do Spółki przepisy rozdziału 4b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając na uwadze powyższe, dobrowolne umorzenie posiadanych przez Pana udziałów w Spółce ma miejsce między podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem transakcja dobrowolnego umorzenia Pana udziałów w Spółce może stanowić transakcję kontrolowaną, ponieważ warunki tego umorzenia mogą zostać ustalone lub narzucone w wyniku powiązań wspólnika (Pana) i Spółki. Jednocześnie Pana przychód będzie mógł zostać oszacowany na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 4 podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji, umorzenie udziałów, niezależnie od jego charakteru (dobrowolne lub przymusowe), będzie mieściło się w pojęciu „transakcji” i powinno być przedmiotem dokumentacji podatkowej, o ile nastąpi wypełnienie przesłanki dotyczącej przekroczenia rocznej wartości zawieranych transakcji, o której mowa w art. 23w ust. 2 ww. ustawy.

Wskutek planowanego umorzenia Pana udziałów, nie osiągnie Pan przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Niemniej jednak Organ podatkowy może ustalić Pana przychód na podstawie art. 19 ust. 1 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie ma Pan obowiązku samodzielnego ustalania (szacowania) dochodu z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów bez wynagrodzenia, ponieważ na gruncie ogólnych zasad ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych operacja ta jest dla Pana neutralna podatkowo (nie generuje przychodu ani dochodu podlegającego opodatkowaniu). Jednakże, bezpłatne umorzenie udziałów stanowi transakcję kontrolowaną.

Oznacza to, że jeśli wartość rynkowa umarzanych udziałów przekroczy ustawowy próg 2 000 000 zł, będzie Pan zobowiązany do sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych. Dodatkowo organ podatkowy – na podstawie art. 23o ust. 1 i 2 ww. ustawy – posiada uprawnienie do zbadania rynkowości warunków tej operacji i ewentualnego doszacowania dochodu.

Biorąc powyższe pod uwagę, jak również fakt, że wskazał Pan, że wartość rynkowa udziałów nie przekracza kwoty 2.000.000 zł stwierdzić należy, że jeżeli wynagrodzenie z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów nie przekroczy ww. kwoty, to z tytułu przedstawionej we wniosku transakcji nie będzie Pan zobowiązany do sporządzania lokalnej dokumentacji cen transferowych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. W odniesieniu do powołanych przez Pana we wniosku interpretacji indywidualnych, stwierdzam, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego, czy też zdarzenia przyszłego. Odnosząc się do powołanych przez Pana wyroków sądów, wyjaśniam, że stanowisko przyjęte w tych orzeczeniach nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej stanowiska organu. Powyższe wynika przede wszystkim z przeszkód natury formalnoprawnej.

Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.

47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje i akapity, linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.