Spis treści ustawy
Art. 16 ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
zmieniony Obecne brzmienie obowiązuje od 1.01.2026 (Dz.U. 2025 poz. 1083).
Co się zmieniło
… finansują w całości, z własnych środków, płatnicy składek.
4. [brzmienie nieustalone]
4. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe:
1) osób prowadzących pozarolniczą działalność,
2) osób, o których mowa w art. 7,
3) marynarzy
– finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
4a. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i …
Aktualne brzmienie
Art. 16.
1)pracowników,
2)osób wykonujących pracę nakładczą,
3)członków spółdzielni,
4)zleceniobiorców,
5)posłów i senatorów,
6)stypendystów sportowych,
7)pobierających stypendium słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej im. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego,
7a)otrzymujących stypendium doktoranckie doktorantów,
8)osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
9)osób współpracujących ze zleceniobiorcami,
10) (uchylony)
11)osób odbywających służbę zastępczą,
12)członków rad nadzorczych
–finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
1a.Składki na ubezpieczenia emerytalne osób pobierających świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnienia finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek.
1b.Składki na ubezpieczenia rentowe osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, finansują z własnych środków, w wysokości 1,5 % podstawy wymiaru ubezpieczeni i w wysokości 6,5 % podstawy wymiaru płatnicy składek.
1c.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6 ust. 2d, obliczone od podstawy, którą stanowi kwota niewyższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, finansuje budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.
1d.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6 ust. 2d, obliczone od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą określoną w ust. 1c opłaca płatnik składek na zasadach określonych dla składek za zleceniobiorców.
1e.W przypadku stwierdzenia nielegalnego zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia lub zaniżenia podstawy wymiaru składek pracowników, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe od wynagrodzenia z tytułu nielegalnego zatrudnienia oraz od części nieujawnionego wynagrodzenia nie obciążają ubezpieczonego i opłacane są w całości z własnych środków przez płatnika składek.
2.Składki na ubezpieczenie chorobowe podlegających temu ubezpieczeniu osób, wymienionych w ust. 1 pkt 1–4, 7a–9 i 11 oraz w ust. 1c, finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
3.Składki na ubezpieczenie wypadkowe osób wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 3–10, osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, bezrobotnych pobierających stypendium oraz osób pobierających stypendium finansują w całości, z własnych środków, płatnicy składek.
4.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe:
1)osób prowadzących pozarolniczą działalność,
3)marynarzy
–finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
4a.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe za miesiąc kalendarzowy objęty zwolnieniem z opłacenia składek, o których mowa w art. 17a, są finansowane w ramach dotacji z budżetu państwa do FUS, o której mowa w art. 53.
5.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe żołnierzy niezawodowych pełniących czynną służbę wojskową są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.
5a.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe osób współpracujących finansuje w całości z własnych środków osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub osoba fizyczna, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
6.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem finansują w całości ośrodki pomocy społecznej, a w przypadku ich przekształcenia w centra usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centra usług społecznych.
6a. (uchylony)
6b.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających:
1)świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
2)zasiłek dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
–finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
7. (uchylony)
7a. (uchylony)
8.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych, osób, o których mowa w art. 6a ust. 1, osób niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 6c ust. 1, lub osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, oraz składki na ubezpieczenie emerytalne osób, o których mowa w art. 6b ust. 1, finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.
9.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bezrobotnych finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Funduszu Pracy.
9a.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu i przygotowania zawodowego, kierowanych przez podmioty inne niż powiatowe urzędy pracy, finansują w całości, z własnych środków, podmioty kierujące.
9b. (uchylony)
9c.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9c, finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
10.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 podlegających obowiązkowo tym ubezpieczeniom, finansują:
1)duchowni – w wysokości 20 % składki oraz Fundusz Kościelny – w wysokości 80 % składki;
2)Fundusz Kościelny – w wysokości 100 % składki za członków zakonów kontemplacyjnych klauzurowych, misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych.
10a.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe duchownych, o których mowa w art. 9 ust. 1a, finansuje Fundusz Kościelny, zgodnie z ust. 10 pkt 1, w części obliczonej od różnicy podstawy wymiaru składek określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5 i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy.
11.Składki na ubezpieczenia chorobowe, emerytalne i rentowe duchownych podlegających dobrowolnie tym ubezpieczeniom finansują w całości, z własnych środków, ubezpieczeni.
12.Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 20, finansuje w całości budżet państwa.
12a.Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osoby, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 23, finansowane są w całości przez Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
13. (uchylony)
14. (uchylony)
Tekst ujednolicony ISAP, stan prawny na 16.10.2026, tekst z 28.07.2026. Wiążący jest tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw: oficjalny PDF ↗, otwórz w wyszukiwarce, zgłoś błąd.
Powiązane przepisy
- art. 1 pkt 3 definicjaubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej „ubezpieczeniem chorobowym”;
- art. 1 pkt 4 definicjaubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”.
- art. 2 ust. 1 pkt 6 definicjaorganizację, zasady działania i finansowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „Zakładem”;
- art. 4 pkt 1 definicjaubezpieczeni – osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1;
- art. 4 pkt 3 definicjaskładki – składki na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w pkt 1;
- art. 4 pkt 4 definicjazasiłki – zasiłki i świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia wypadkowego;
- art. 6 ust. 1 pkt 3 definicjaczłonkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, zwanymi dalej „członkami spółdzielni”;
- art. 6 ust. 1 pkt 4 definicjaosobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobior…
- art. 6 ust. 1 pkt 6 definicjaposłami i senatorami pobierającymi uposażenie oraz posłami do Parlamentu Europejskiego, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczyposp…
- art. 6 ust. 1 pkt 7 definicjaosobami pobierającymi stypendium sportowe, zwanymi dalej „stypendystami sportowymi”;
- art. 6 ust. 1 pkt 9 definicjaosobami pobierającymi zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie integracyjne lub stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub uczestnictwa w zleconych przez starostę działaniach w zakresie reintegracji społecznej, na …
- art. 6 ust. 1 pkt 9a definicjaosobami pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub prz…
Orzeczenia i interpretacje 353
Powołują ten przepis: 324 orzeczeń sądów powszechnych, SN i TK (SAOS), 25 orzeczeń sądów administracyjnych (NSA i WSA) i 4 orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego od 2016 r.; najnowsze. Sąd Najwyższy tylko do 2016 r.; orzeczenia sądów administracyjnych dochodzą stopniowo, od najnowszych.
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 2 czerwca 2026 r., VIII U 419/25
- Wyrok SA w Łodzi z 27 maja 2026 r., III AUa 971/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 6 maja 2026 r., VIII U 799/25
- Wyrok SO w Bydgoszczy z 8 kwietnia 2026 r., VI Ua 72/25
- Wyrok SO w Piotrkowie Trybunalskim z 17 marca 2026 r., V U 621/25
- Wyrok SO Warszawa-Praga w Warszawie z 27 stycznia 2026 r., VII U 1178/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 27 stycznia 2026 r., VIII U 76/24
- Wyrok SA w Lublinie z 17 grudnia 2025 r., III AUa 752/25
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 22 września 2025 r., VIII U 2325/23
- Uzasadnienie SO w Łodzi z 14 lipca 2025 r., VIII U 965/22
Wszystkie (353) z filtrami według źródła, roku i sądu, szukaj w ich treści
Historia zmian
3 brzmień, obecne od 1.01.2026
… finansują w całości, z własnych środków, płatnicy składek.
4. [brzmienie nieustalone]
4. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe:
1) osób prowadzących pozarolniczą działalność,
2) osób, o których mowa w art. 7,
3) marynarzy
– finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni.
4a. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i …
Odsyłają tu 11
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 9 ust. 1a do art. 16 ust. 10a
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 17 ust. 1 do art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 10, art. 16 ust. 10a, art. 16 ust. 11, art. 16 ust. 12, art. 16 ust. 12a, art. 16 ust. 1a, art. 16 ust. 1b, art. 16 ust. 1c, art. 16 ust. 1d, art. 16 ust. 1e, art. 16 ust. 2, art. 16 ust. 3, art. 16 ust. 5, art. 16 ust. 6, art. 16 ust. 9, art. 16 ust. 9a, art. 16 ust. 9c
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 17 ust. 2a do art. 16 ust. 1c, art. 16 ust. 8
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 32 ust. 2 do art. 16 ust. 4a
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 110 ust. 1 do art. 16 ust. 1
- ustawa o CIT art. 16 ust. 1 pkt 57d do art. 16 ust. 1e
- ustawa o PIT art. 23 ust. 1 pkt 55d do art. 16 ust. 1e
- ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 16e do art. 16 ust. 8
- ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 218 ust. 2 pkt 13 do art. 16 ust. 4a
- ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 380 pkt 5
- ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 380 pkt 6 do art. 16 ust. 1, art. 16 ust. 10, art. 16 ust. 10a, art. 16 ust. 11, art. 16 ust. 12, art. 16 ust. 12a, art. 16 ust. 1a, art. 16 ust. 1b, art. 16 ust. 1c, art. 16 ust. 1d, art. 16 ust. 1e, art. 16 ust. 2, art. 16 ust. 3, art. 16 ust. 5, art. 16 ust. 6, art. 16 ust. 9, art. 16 ust. 9a, art. 16 ust. 9c
Odsyła do 31
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1a odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 2d odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1c odesłanie
- ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia art. 2 pkt 14 lit. a definicja
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 7a odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 11 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 3 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 7 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 17a odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 53 odesłanie
- Prawo przedsiębiorców art. 18 ust. 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6a ust. 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6c ust. 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6b ust. 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 9c odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 10 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 9 ust. 1a odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 10 pkt 1 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 18 ust. 4 pkt 5 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 20 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 6 ust. 1 pkt 23 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 2 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 4 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 8 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 9 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 5 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 6 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 7 odesłanie
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 16 ust. 1 pkt 10 odesłanie