Uzasadnienie
- 1. Postanowieniem z 15 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 682/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku J. W. (dalej skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego Sądu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 4 sierpnia 2022 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2019 r. od lutego do maja 2020 r. oraz za lipiec, sierpień, październik i grudzień 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania w tym podatku wraz z odsetkami za zwłokę.
- 2. Skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazał, że "wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla niego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...) a wszczęcie egzekucji z zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją spowoduje niewypłacalność, wyłączenie go z obrotu gospodarczego i konieczność zawieszenia działalności operacyjnej".
- 3. Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022r., poz. 329 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyjął, że skarżący nie wykazał we wniosku przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie powołał się na okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tj. niewypłacalność, wszczęcie egzekucji, jednak poza tym nie przedstawił stosownej dokumentacji, która uprawdopodobniłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
- 3. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie jego w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
- 4.1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- 4.1.1. art. 61 § 1-3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w realiach niniejszego postępowania nie zmaterializowały się przesłanki wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji, podczas gdy analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, że indywidualna sytuacja skarżącego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zostały spełnione przesłanki niezbędne do wydania postanowienia o treści umożliwiającej wstrzymanie zaskarżonej decyzji;
- 4.1.2. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. dalej Ordynacja podatkowa), przez wydanie zaskarżonego postanowienia przy naruszeniu jednej z ważniejszych zasad jakie towarzyszą postępowaniu sądowoadministracyjnemu – zasady prawdy obiektywnej przez zaniechanie podjęcia przez DIAS wszelkich działań ukierunkowanych na wyjaśnienie okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy;
- 4.1.3. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, przez brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz brak całościowej i obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego poprzez pominięcie okoliczności faktycznych determinujących wydanie wniosku wstrzymującego wykonanie decyzji.
- 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
- 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
- 5.2. Należy w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że w niniejszej sprawie na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Skarżący we wniosku wprawdzie przytoczył ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, wskazując na okoliczności, które – jego zdaniem – potwierdzają zaistnienie tychże przesłanek w niniejszej sprawie (utrata płynności finansowej, wszczęcie egzekucji), jednakże nie przedstawił żadnej dokumentacji na podstawie której Sąd byłby w stanie ocenić jego sytuację finansową i majątkową oraz orzec o możliwości przyznania ochrony tymczasowej.
5.3. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie przepisu art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. To skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, powinien wykazać istnienie oraz uzasadnienie ustawowych przesłanek. Twierdzenia skarżącego powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA).
5.4. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Ponadto powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13 dostępne – CBOSA).
Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 110/10, dostępne – CBOSA.
5.5. W świetle powyższego nie naruszała przepisów wskazanych w zażaleniu, w tym art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjęta przez Sąd pierwszej instancji ocena, że skarżący w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił należycie istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że nie miał obowiązku z urzędu ustalać, czy egzekucja kwoty wynikającej z decyzji spowoduje utratę płynności finansowej, czy doprowadzi do wszczęcie egzekucji lub niewypłacalności skarżącego. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagał się skarżący, powinien był uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jego sytuację finansową i materialną, czego skarżący nie uczynił. Tym samym na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut art. 61 § 1-3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Bezzasadne były także zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Przepisy te odnoszą się do postępowania prowadzonego przez organy podatkowe, stąd nie mają zastosowania w sprawie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przed sądami administracyjnymi.
5.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.