Uzasadnienie
M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 997 zł miesięcznie oraz działalność gospodarcza przynosząca dochód w kwocie 2.205,41 zł rocznie (co stanowi 183,38 zł w przeliczeniu na poszczególne miesiące). W skład majątku M. W. wchodzi dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 marca 2015 r. (k.
47) skarżący wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki, w tym: 500 zł – gaz; 300 zł – energia elektryczna; 100 zł - telefon, Internet i TV; 100 zł - lekarstwa; 500 zł - spłata karty kredytowej; 500 zł – żywność. M. W. jest właścicielem nieruchomości w H., która obecnie została zajęta przez komornika sądowego. Skarżący nie otrzymuje dopłat unijnych. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki Ł. rok prod. 1990. Do akt sprawy M. W. dołączył m.in. decyzję ZUS o waloryzacji emerytury z dnia 17 marca 2015 r., odcinki emerytur za okres grudzień 2014 r. – marzec 2015 r.; rachunki i faktury za gaz, energię elektryczną, lekarstwa, telefon; wyciąg z rachunku bankowego; podsumowanie dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej za 2014 r.
Postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie uznając, że dane przedstawione przez niego uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej.
W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.).
Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm).
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Ponadto wskazania wymaga, że istotą prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskuje skarżący, jest możliwość zapewnienia prawa do sądu osobom, które wykażą, że z uwagi na swoją sytuację majątkową nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że koszty takiego postępowania obciążają społeczeństwo.
W ocenie Sądu, analizując oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty, Sąd nie jest w stanie wiarygodnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę około 1200 zł, podczas gdy wydatki miesięczne sięgają kwoty ponad 3000 zł. Różnica pomiędzy deklarowanym przez skarżącego dochodem a wydatkami wynosi blisko 2000 zł, a mimo to w złożonym sprzeciwie, skarżący nawet nie próbuje wskazać ewentualnego źródła jej pokrycia.
Powyższe jednoznacznie wskazuje, że oświadczenie skarżącego o dochodach budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistością, ponieważ w tym oświadczeniu skarżący nie ujawnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. Wobec takich ustaleń nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez skarżącego w sprzeciwie. Sprzeciw nie zawiera bowiem żadnych konkretów, które pozwoliłby na dokonanie odmiennej oceny sytuacji materialnej skarżącego niż wynikająca ze złożonego oświadczenia i przedłożonych przez niego dokumentów.
Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej.
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.