Uzasadnienie
M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1.017 zł. W skład jego majątku wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość o powierzchni 1,13 ha (las i nieużytki) w H. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, jest zadłużony z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę ponad 100.000 zł. Ponadto, skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu oraz jego bieżącym utrzymaniem wynoszą łącznie około 915 zł i składają się na nie: opłata za energię elektryczną – 280 zł, opłata za gaz średnio zimą – 500 zł, podatek od nieruchomości – 43 zł, opłata za telefon, Internet i TV – 91,98 zł. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Ł., rok prod. 1990. Skarżący ponownie wskazał, iż ogólna kwota kredytu wynosi około 100.000 zł i przeznaczana jest na spłatę poprzednich kredytów oraz kart kredytowych, bieżące utrzymanie oraz pomoc córce studentce.
Na codzienne utrzymanie, w tym leczenie skarżący wydaje w skali miesięcznej kwotę około 300 – 500 zł. W bieżącym regulowaniu rachunków (za telefon i telewizor) pomaga mu pracujący syn. Wnioskodawca obecnie nie uzyskał żadnego dochodu z tytułu dodatkowej pracy (pisanie pism procesowych) ani nie uzyskuje dochodu z tytułu posiada nieruchomości w H., nie pobiera również dopłat unijnych. Skarżący jest osobą schorowaną, cierpiącą na nadciśnienie tętnicze i miażdżycę.
Do akt sprawy Skarżący dołączył: harmonogram spłat kredytu na kwotę 111.421,39 zł, gdzie miesięczna rata w czerwcu 2016 r. wynosi 1.679,52 zł; fakturę za gaz i energię elektryczną; PIT 40A za 2015 r.; pismo z dnia 07 lipca br. opóźnienie w spłacie zadłużenia; harmonogram spłat kredytu na kwotę 20.000 zł, gdzie miesięczna rata w czerwcu 2016 r. wynosi 450,72 zł; harmonogram spłat kredytu na kwotę 13.200 zł, gdzie miesięczna rata w czerwcu 2016 r. wynosi 62,39 zł; harmonogram spłat kredytu na kwotę 18.725 zł, gdzie miesięczna rata w czerwcu 2016 r. wynosi 397,85 zł; fakturę za leki; kserokopie dowodu rejestracyjnego pojazdu; wezwanie do zapłaty za paliwo gazowe; fakturę za energię elektryczną.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że treść oświadczenia o sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym.
W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie w całości praz ponowne rozpatrzenie wniosku. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Zaznaczył, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i powinien być w świetle obowiązujących przepisów zwolniony od kosztów sądowych. Zarzucił również, że referendarz pominął całkowicie jego wniosek o wyznaczenie z urzędu radcy prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W takim zakresie prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Zdaniem Sądu, oświadczenia skarżącego oraz przedłożone dokumenty, nie umożliwiają wiarygodnej oceny jego sytuacji majątkowej, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Skarżący zadeklarował swój miesięczny dochód na kwotę 1.017 zł (emerytura), podczas gdy deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 1.000 zł, natomiast spłata kredytów miesięcznie zamyka się kwotą około 2.500 zł, tym samym przekraczają wskazany dochód o kwotę co najmniej 2.500 zł.
Skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące jego utrzymanie. W tych okolicznościach brak jest możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że skarżący oświadczył, że oprócz emerytury nie posiada zgromadzonych oszczędności. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, aby zalegał ze spłatą kredytów czy też bieżących rachunków. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej jego sytuacji majątkowej i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej.
W tym stanie rzeczy sprzeciw nie mógł zostać uwzględniony. Argumenty w nim zawarte są ogólnikowe i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. są niezrozumiałe. W sprawie tej referendarz nie wydał zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wbrew twierdzeniom skarżącego, referendarz rozpoznał wniosek skarżącego również w zakresie ustanowienia radcy prawnego, co jednoznacznie wynika zarówno z sentencji jak i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Końcowo należy zauważyć, że ocena sytuacji majątkowej skarżącego była już przedmiotem rozważań tut. Sądu, jak też Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których to orzeczeniach sądy jednomyślnie się wypowiadały, że składane przez skarżącego oświadczenia są nie wiarygodne – zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 7 marca 2016 r. II FZ 111/16, z dnia 25 sierpnia 2015 r. II GZ 387/15, z dnia 18 września 2014 r. II OZ 951/14.
Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw.
z art. 245 § 2 i 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy procesowej, orzeczono jak w sentencji.